รวมกฎหมายความปลอดภัยในการทำงานที่นายจ้างต้องรู้ พร้อมหน้าที่และข้อกำหนดสำคัญ ลดความเสี่ยงอุบัติเหตุและปัญหาทางกฎหมายในองค์กร

กฎหมายความปลอดภัยในการทำงานคืออะไร และครอบคลุมเรื่องใดบ้าง?

ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน คือ การกระทำหรือสภาพการทำงาน ซึ่งปลอดจากเหตุอันจะทำให้เกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือสุขภาพอนามัย อันเนื่องมาจากการทำงาน

โดยกฎหมายดังกล่าวครอบคลุมเรื่องสำคัญ ดังนี้

การจัดสภาพแวดล้อมในการทำงานให้ปลอดภัย
การควบคุมเครื่องจักร อุปกรณ์ และไฟฟ้า
การป้องกันอันตรายจากสารเคมี ฝุ่น ควัน และเสียงดัง
การจัดหาอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE)
การอบรมด้านความปลอดภัยให้พนักงาน
การจัดทำแผนป้องกันอัคคีภัยและแผนฉุกเฉิน
การตรวจสุขภาพลูกจ้างตามปัจจัยเสี่ยง
การแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.)
การรายงานและสอบสวนอุบัติเหตุจากการทำงาน

นอกจากนี้ ยังมีข้อกำหนดเฉพาะสำหรับบางประเภทงาน เช่น งานก่อสร้าง งานบนที่สูง งานเกี่ยวกับไฟฟ้า งานในที่อับอากาศ และงานที่เกี่ยวข้องกับวัตถุอันตราย ซึ่งนายจ้างต้องศึกษาและปฏิบัติตามให้ครบถ้วน

หน้าที่ของนายจ้างตามกฎหมายความปลอดภัย ที่ต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด

กฎหมายกำหนดให้นายจ้างเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการดูแลสภาพแวดล้อมการทำงานให้ปลอดภัย และต้องดำเนินมาตรการต่าง ๆ อย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกจ้างได้รับอันตรายจากการทำงาน

1. จัดสถานที่ทำงานให้ปลอดภัยและถูกสุขลักษณะ

นายจ้างมีหน้าที่จัดและดูแลสถานประกอบกิจการให้มีสภาพการทำงานที่ปลอดภัย รวมถึงส่งเสริมให้ลูกจ้างสามารถทำงานได้โดยไม่เกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย จิตใจ และสุขภาพอนามัย

ตัวอย่างเช่น

ดูแลระบบไฟฟ้าให้ได้มาตรฐาน
จัดทางหนีไฟและอุปกรณ์ดับเพลิง
ควบคุมพื้นที่เสี่ยงอันตราย
จัดแสงสว่างและระบบระบายอากาศให้เหมาะสม

2. จัดให้มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.)

กฎหมายกำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน บุคลากร หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยในองค์กร โดยเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานและบุคลากรจะต้องขึ้นทะเบียนต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

3. แจ้งอันตรายและจัดทำคู่มือความปลอดภัยให้พนักงาน

หากลักษณะงานมีความเสี่ยง นายจ้างต้องแจ้งให้ลูกจ้างทราบถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้น พร้อมจัดทำคู่มือหรือแนวทางปฏิบัติงานก่อนเริ่มงาน เปลี่ยนงาน หรือเปลี่ยนสถานที่ทำงาน

4. จัดอบรมความปลอดภัยให้พนักงาน

นายจ้างต้องจัดให้ผู้บริหาร หัวหน้างาน และลูกจ้างได้รับการฝึกอบรมด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะกรณีต่อไปนี้ ต้องมีการอบรมก่อนเริ่มงาน

รับพนักงานใหม่
เปลี่ยนตำแหน่งงาน
เปลี่ยนสถานที่ทำงาน
เปลี่ยนเครื่องจักรหรืออุปกรณ์

ซึ่งอาจทำให้ลูกจ้างได้รับอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือสุขภาพอนามัย ให้นายจ้างจัดให้มีการฝึกอบรมลูกจ้างทุกคนก่อนเริ่มงาน

5. จัดหาอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE)

กฎหมายกำหนดให้นายจ้างต้องจัดและดูแลให้ลูกจ้างสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลที่ได้มาตรฐาน

ตัวอย่างเช่น

หมวกนิรภัย
รองเท้าเซฟตี้
ถุงมือ
หน้ากากป้องกันฝุ่นหรือสารเคมี
แว่นตานิรภัย
เข็มขัดกันตก

หากลูกจ้างไม่สวมใส่อุปกรณ์ นายจ้างมีสิทธิสั่งหยุดการทำงานจนกว่าจะปฏิบัติถูกต้องตามมาตรฐานความปลอดภัย

6. ประเมินความเสี่ยงและจัดทำแผนด้านความปลอดภัย

นายจ้างต้องจัดให้มีการประเมินอันตราย ศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และจัดทำแผนดำเนินงานด้านความปลอดภัยขององค์กร รวมถึงอาจต้องส่งผลการประเมินและแผนดังกล่าวต่อหน่วยงานภาครัฐตามที่กฎหมายกำหนด

7. แจ้งอุบัติเหตุหรือเหตุอันตรายตามกฎหมาย

กรณีลูกจ้างเสียชีวิต นายจ้างต้องแจ้งต่อพนักงานตรวจความปลอดภัยทันที และให้แจ้งรายละเอียดและสาเหตุเป็นหนังสือภายใน 7 วันนับตั้งแต่วันที่ลูกจ้างเสียชีวิต
กรณีสถานประกอบกิจการได้รับความเสียหายหรือต้องหยุดการผลิต หรือมีบุคคลได้รับอันตรายอันเนื่องมาจากเพลิงไหม้ การระเบิด หรือสารเคมีรั่วไหล ให้นาจ้างแจ้งต่อพนักงานตรวจความปลอดภัยทันที
กรณีที่มีลูกจ้างประสบอันตราย หรือเจ็บป่วยตามกฎหมายว่าด้วยเงินทดแทน เมื่อนายจ้างแจ้งการประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยต่อสำนักงานประกันสังคมตามกฎหมายดังกล่าวแล้ว ให้นายจ้างส่งสำเนาหนังสือแจ้งนั้นต่อพนักงานตรวจความปลอดภัย

นอกจากนี้ นายจ้างยังมีหน้าที่ตามกฎหมายความปลอดภัยในด้านอื่น ๆ และหมวดอื่น ๆ ที่ต้องปฏิบัติตาม เพื่อให้สถานประกอบกิจการมีความปลอดภัยและลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน

อ่านเพิ่มเติมได้ที่: สรุปสาระสำคัญ พรบ.ความปลอดภัยฯ 2554

บทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย และความเสี่ยงที่องค์กรต้องเจอ

บทลงโทษกรณีไม่ปฏิบัติตาม พ.ร.บ.ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มีโทษทั้งจำและปรับ โดยนายจ้างที่ฝ่าฝืนมาตรฐานความปลอดภัย มีโทษสูงสุดจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 800,000 บาท

สรุป กฎหมายความปลอดภัยในการทำงาน มีอะไรบ้างที่นายจ้างต้องรู้?

กฎหมายความปลอดภัยในการทำงาน คือ กฎหมายที่กำหนดมาตรฐานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน เพื่อป้องกันอุบัติเหตุและลดความเสี่ยงที่อาจเกิดกับลูกจ้าง โดยครอบคลุมตั้งแต่การจัดสถานที่ทำงาน การอบรมพนักงาน การจัดหาอุปกรณ์ป้องกัน ไปจนถึงการควบคุมความเสี่ยงในการทำงาน

นายจ้างมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามมาตรการด้านความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด หากละเลยอาจถูกสั่งปรับ ระงับการดำเนินงาน หรือมีความผิดตามกฎหมาย รวมถึงส่งผลเสียต่อภาพลักษณ์ ต้นทุน และความน่าเชื่อถือขององค์กรในระยะยาว

อ้างอิง : กฎหมายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางาน

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ “กฎหมายความปลอดภัย”

ถาม : กฎหมายความปลอดภัยในการทำงาน บังคับใช้กับธุรกิจประเภทใดบ้าง?

ตอบ : กฎหมายดังกล่าวบังคับใช้กับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างทุกประเภท ทั้งโรงงาน สำนักงาน ร้านอาหาร ธุรกิจบริการ งานก่อสร้าง และคลังสินค้า

ถาม : หากบริษัทมีพนักงานไม่กี่คน ต้องมีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย (จป.) หรือไม่?

ตอบ : ขึ้นอยู่กับประเภทกิจการและจำนวนลูกจ้าง โดยบางกิจการแม้มีพนักงานไม่มาก ก็อาจต้องแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยตามที่กฎหมายกำหนด

ถาม : นายจ้างสามารถให้ลูกจ้างซื้ออุปกรณ์ Safety เองได้หรือไม่?

ตอบ : นายจ้างไม่สามารถผลักภาระให้ลูกจ้างซื้ออุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล (PPE) เองได้

ถาม : หากลูกจ้างไม่ใส่อุปกรณ์ป้องกัน นายจ้างมีความผิดหรือไม่?

ตอบ : นายจ้างยังมีหน้าที่ควบคุม กำกับ และดูแลให้ลูกจ้างปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัย หากปล่อยปละละเลยอาจมีความรับผิดร่วมได้

ถาม : หากเกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน ต้องแจ้งหน่วยงานใด?

ตอบ : นายจ้างต้องแจ้งต่อพนักงานตรวจความปลอดภัยหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด โดยเฉพาะกรณีบาดเจ็บร้ายแรงหรือเสียชีวิต

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม