พนักงานไม่ถึง 10 คน ต้องยื่นประกันสังคมไหม?
ต้องยื่น แม้มีลูกจ้างเพียง 1 คน นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วัน และหักเงินสมทบ 5% ส่งพร้อมส่วนของนายจ้างภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
กฎ "ไม่ถึง 10 คนไม่ต้องยื่น" เป็นกฎเก่าที่ยกเลิกไปตั้งแต่ 1 เมษายน 2545 บทความนี้สรุปว่ากิจการขนาดเล็กต้องยื่นแบบฟอร์มอะไร ภายในกี่วัน ลูกจ้างแบบไหนต้องแจ้งเข้า โทษถ้าไม่ทำ และตัวอย่างคำนวณเงินสมทบของบริษัท 3 คน
มีลูกจ้างกี่คนถึงต้องเข้าประกันสังคม?
ตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ตาม พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คน ต้องขึ้นทะเบียนนายจ้างและขึ้นทะเบียนลูกจ้างเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 กับสำนักงานประกันสังคม ไม่ว่ากิจการจะเป็นบริษัท ห้างหุ้นส่วน หรือร้านค้าบุคคลธรรมดา
เงื่อนไขที่ทำให้เกิดหน้าที่มีเพียง 2 ข้อ
- มีความสัมพันธ์นายจ้าง–ลูกจ้าง คือมีการจ้างงาน จ่ายค่าจ้าง และลูกจ้างทำงานภายใต้การสั่งการของนายจ้าง
- ลูกจ้างอายุ 15–60 ปีบริบูรณ์ ในวันที่เริ่มงาน
จำนวนพนักงานไม่ได้เป็นเงื่อนไขอีกต่อไป จะมี 1 คน หรือ 100 คน หน้าที่เหมือนกันทุกข้อ

ทำไมหลายคนเข้าใจว่าไม่ถึง 10 คนไม่ต้องยื่น?
เพราะกฎหมายเคยกำหนดเกณฑ์ 10 คนจริง แต่เกณฑ์นี้ถูกยกเลิกไปกว่า 20 ปีแล้ว ประกันสังคมไทยขยายความคุ้มครองเป็นขั้น ๆ ดังนี้
| ช่วงเวลา | กิจการที่ต้องเข้าประกันสังคม |
|---|---|
| พ.ศ. 2534 (เริ่มใช้กฎหมาย) | มีลูกจ้างตั้งแต่ 20 คนขึ้นไป |
| พ.ศ. 2536 | มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป |
| 1 เมษายน 2545 – ปัจจุบัน | มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป |
*ข้อมูล ณ เดือน พฤศจิกายน 2569
ข้อมูลเก่ายังถูกเล่าต่อกันในหมู่เจ้าของกิจการ และมักสับสนกับกฎหมายอื่นที่ใช้เกณฑ์ 10 คน เช่น การจัดทำข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งบังคับเมื่อมีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คน คนจึงจำสลับกันว่าเกณฑ์ 10 คนใช้กับประกันสังคมด้วย
ขึ้นทะเบียนนายจ้างประกันสังคม ต้องยื่นอะไร ภายในกี่วัน?
มี 4 เรื่องหลักที่นายจ้างต้องทำ ขึ้นทะเบียนนายจ้างครั้งเดียว แล้วแจ้งเข้า ส่งเงินสมทบ และแจ้งออกทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปล ยื่นได้ทั้งที่สำนักงานประกันสังคมพื้นที่และทางออนไลน์ผ่าน e-Service บน www.sso.go.th
| เรื่องที่ต้องทำ | แบบฟอร์ม | กำหนดเวลา | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| ขึ้นทะเบียนนายจ้าง | สปส. 1-01 | ภายใน 30 วัน นับจากวันที่มีลูกจ้างคนแรก | ทำครั้งเดียว ได้เลขที่บัญชีนายจ้าง 10 หลัก |
| แจ้งเข้าลูกจ้าง | สปส. 1-03 | ภายใน 30 วัน นับจากวันที่ลูกจ้างเริ่มงาน | ทำทุกครั้งที่รับพนักงานใหม่ |
| หักและส่งเงินสมทบ | สปส. 1-10 | ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป | หักลูกจ้าง 5% นายจ้างสมทบเท่ากัน ส่งทุกเดือน |
| แจ้งลูกจ้างออก | สปส. 6-09 | ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่ลูกจ้างสิ้นสภาพ | ลาออก เลิกจ้าง หรือหมดสัญญาจ้าง |
*ข้อมูล ณ เดือน พฤศจิกายน 2569
เกร็ดสำคัญ: การแจ้งออกตรงเวลา ช่วยให้อดีตพนักงานขอรับเงินกรณีว่างงานได้ และกันไม่ให้นายจ้างถูกเรียกเก็บเงินสมทบของคนที่ออกไปแล้ว ถ้าใช้โปรแกรมเงินเดือน HumanSoft ระบบจะหักเงินสมทบในสลิปทุกงวด และออกไฟล์ สปส. 1-10 เป็น Excel พร้อมอัปโหลดเข้า e-Service ของประกันสังคม
ลูกจ้างแบบไหนต้องแจ้งเข้าบ้าง?
ทุกรูปแบบการจ้างต้องแจ้งเข้า กฎหมายดูที่ความสัมพันธ์นายจ้าง–ลูกจ้าง ไม่ได้ดูที่สถานะการจ้างหรือวิธีจ่ายเงิน
| ประเภทลูกจ้าง | ต้องแจ้งเข้าไหม | เริ่มนับเมื่อไหร่ |
|---|---|---|
| พนักงานทดลองงาน | ต้อง | วันแรกที่เริ่มงาน ไม่ต้องรอผ่านโปร |
| พนักงานพาร์ทไทม์ | ต้อง | วันแรกที่เริ่มงาน |
| ลูกจ้างรายวัน | ต้อง | วันแรกที่เริ่มงาน |
| ลูกจ้างรายเดือน | ต้อง | วันแรกที่เริ่มงาน |
*ข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน 2569
- ทดลองงาน คือลูกจ้างเต็มตัว การรอให้ผ่านทดลองงาน 119 วันก่อนแจ้งเข้าเป็นความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุด
- รายวัน คำนวณเงินสมทบจากค่าจ้างที่จ่ายจริงในเดือนนั้น หักทุกครั้งที่จ่ายค่าจ้าง
- กรณียกเว้น ผู้ที่เริ่มงานใหม่ตอนอายุเกิน 60 ปี ไม่ต้องแจ้งเข้า เว้นแต่เป็นผู้ประกันตนต่อเนื่องมาก่อนอายุ 60 ปี
อ่านเพิ่ม: ค่าจ้างพนักงานรายวัน HR ต้องคำนวณอย่างไร
ไม่ขึ้นทะเบียนหรือส่งช้า มีโทษอะไร?
มีทั้งโทษอาญาและเงินเพิ่ม ไม่ขึ้นทะเบียนมีโทษจำคุกหรือปรับส่วนส่งเงินสมทบช้าต้องจ่ายเงินเพิ่มเดือนละ 2% ของยอดที่ค้าง
| ความผิด | บทลงโทษ | อ้างอิง |
|---|---|---|
| ไม่ขึ้นทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างภายใน 30 วัน | จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ | พ.ร.บ.ประกันสังคม ม.96 |
| ส่งเงินสมทบไม่ครบหรือเกินวันที่ 15 | เงินเพิ่มร้อยละ 2 ต่อเดือนของเงินสมทบที่ค้าง รวมแล้วไม่เกินยอดเงินสมทบที่ค้าง | พ.ร.บ.ประกันสังคม ม.49 |
| ค้างเงินสมทบและเงินเพิ่มไม่ชำระ | สำนักงานประกันสังคมมีอำนาจออกคำสั่งยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สิน | พ.ร.บ.ประกันสังคม ม.50 |
แม้นายจ้างไม่เคยขึ้นทะเบียน ลูกจ้างก็ยังมีสิทธิได้รับความคุ้มครอง นายจ้างจึงเสี่ยงต้องจ่ายเงินสมทบย้อนหลังพร้อมเงินเพิ่มก้อนใหญ่ ถ้าลูกจ้างไปร้องเรียนภายหลัง
ตัวอย่างคำนวณเงินสมทบ บริษัท 3 คน (ตัวอย่างสมมติ)
บริษัทที่มีพนักงาน 3 คนต้องส่งเงินสมทบรวม 3,850 บาทต่อเดือน แบ่งเป็นส่วนที่หักจากลูกจ้าง 1,925 บาท และส่วนที่นายจ้างจ่ายสมทบ 1,925 บาท
หลักคำนวณ
- อัตราเงินสมทบ ลูกจ้าง 5% และนายจ้าง 5% ของค่าจ้าง
- ฐานค่าจ้างต่ำสุด 1,650 บาทต่อเดือน
- ฐานค่าจ้างสูงสุด 17,500 บาทต่อเดือน ตามกฎกระทรวงที่มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 (เดิม 15,000 บาท) เงินสมทบสูงสุดจึงเป็น 875 บาทต่อฝ่าย เพดาน 17,500 บาทนี้ใช้ถึงปี 2571 และจะขยับเป็น 20,000 บาทในปี 2572
เงินสมทบ = ค่าจ้าง (ไม่ต่ำกว่า 1,650 และไม่เกิน 17,500 บาท) × 5%
| พนักงาน | ประเภท | ค่าจ้างจริง (บาท/เดือน) | ฐานคำนวณ (บาท) | หักลูกจ้าง 5% (บาท) | นายจ้างสมทบ 5% (บาท) |
|---|---|---|---|---|---|
| คนที่ 1 | รายเดือน | 15,000 | 15,000 | 750 | 750 |
| คนที่ 2 | รายเดือน | 25,000 | 17,500 (เพดาน) | 875 | 875 |
| คนที่ 3 | พาร์ทไทม์ | 6,000 | 6,000 | 300 | 300 |
| รวม | 1,925 | 1,925 |
นายจ้างนำเงินทั้งสองส่วน 3,850 บาท ส่งสำนักงานประกันสังคมพร้อมแบบ สปส. 1-10 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ต้นทุนส่วนนายจ้างตลอดปีคือ 23,100 บาท (1,925 × 12) ควรตั้งงบไว้ตั้งแต่ต้นปี
อ่านเพิ่ม: เพดานเงินสมทบประกันสังคมใหม่
สรุป พนักงานไม่ถึง 10 คน ต้องยื่นประกันสังคมไหม?
พนักงานไม่ถึง 10 คนก็ต้องยื่นประกันสังคม เพราะกฎหมายบังคับนายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คน มาตั้งแต่ปี 2545 สิ่งที่นายจ้างต้องทำมีดังนี้
- ขึ้นทะเบียนนายจ้างและแจ้งเข้าลูกจ้างภายใน 30 วัน
- หักเงินสมทบ 5% และสมทบอีก 5% ส่งภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
- แจ้งออกภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่ลูกจ้างออก
- แจ้งเข้าทุกคน ทั้งทดลองงาน พาร์ทไทม์ รายวัน และรายเดือน
กิจการเล็กที่ไม่มีฝ่าย HR เต็มเวลา สามารถใช้โปรแกรมเงินเดือน HumanSoft ช่วยคำนวณเงินสมทบ ออกสลิป และเตรียมไฟล์ส่งประกันสังคมทุกเดือน ลดความเสี่ยงส่งช้าและคำนวณผิด
อ้างอิง
- พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ม.33, ม.34, ม.47, ม.49, ม.50, ม.96)
- พระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ศ. 2537
- กฎกระทรวงกำหนดค่าจ้างขั้นสูงสำหรับคำนวณเงินสมทบ
- สำนักงานประกันสังคม
FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการยื่นประกันสังคม
ถาม : จ้างพนักงานคนเดียวต้องเข้าประกันสังคมไหม?
ตอบ : ต้องเข้า ทันทีที่มีลูกจ้างคนแรก นายจ้างมีหน้าที่ต้องขึ้นทะเบียนนายจ้างพร้อมแจ้งเข้าลูกจ้างคนนั้นภายใน 30 วัน การขึ้นทะเบียนไม่มีค่าธรรมเนียม และยื่นออนไลน์ผ่านเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคมได้
ถาม : จ้างพาร์ทไทม์ต้องแจ้งเข้าประกันสังคมไหม?
ตอบ : ต้องแจ้งเข้า แม้ค่าจ้างต่อเดือนจะน้อยถ้าค่าจ้างต่ำกว่า 1,650 บาท ให้คำนวณจากฐาน 1,650 บาท เงินสมทบจะอยู่ที่ประมาณ 83 บาทต่อฝ่าย ถ้าพาร์ทไทม์คนนั้นทำงานหลายที่ นายจ้างทุกรายต้องแจ้งเข้าและหักเงินสมทบของตัวเอง
ถาม : เจ้าของกิจการเข้าประกันสังคม ม.33 ของบริษัทตัวเองได้ไหม?
ตอบ : เจ้าของกิจการแบบบุคคลธรรมดาเข้า ม.33 ของตัวเองไม่ได้ เพราะไม่มีความสัมพันธ์นายจ้าง–ลูกจ้างกับตัวเอง ส่วนกรรมการบริษัทที่รับเงินเดือนประจำ สำนักงานประกันสังคมจะพิจารณาตามข้อเท็จจริงว่าทำงานในฐานะลูกจ้างหรือไม่ ควรสอบถามสำนักงานพื้นที่ก่อน ถ้าเข้า ม.33 ไม่ได้ ยังเลือกสมัคร ม.39 (กรณีเคยเป็น ม.33) หรือ ม.40 แบบสมัครใจได้
ถาม : ร้านเล็กเปิดมาหลายปีแต่ไม่เคยยื่น ต้องทำอย่างไร?
ตอบ : ติดต่อสำนักงานประกันสังคมพื้นที่ที่กิจการตั้งอยู่ เพื่อขึ้นทะเบียนนายจ้างและแจ้งเข้าลูกจ้างทุกคนโดยเร็ว เตรียมหนังสือรับรองกิจการหรือทะเบียนพาณิชย์ บัตรประชาชนเจ้าของ และรายชื่อพนักงานพร้อมวันเริ่มงาน เจ้าหน้าที่อาจเรียกเก็บเงินสมทบย้อนหลังตามความเป็นจริงพร้อมเงินเพิ่ม การเข้าไปแก้ไขเองก่อนถูกตรวจพบหรือลูกจ้างร้องเรียน ช่วยจำกัดยอดที่ต้องจ่ายไม่ให้บานปลาย
ถาม : ต้องเข้ากองทุนเงินทดแทนด้วยไหม?
ตอบ : ต้องเข้า นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คน ต้องเข้ากองทุนเงินทดแทนตาม พ.ร.บ.เงินทดแทน พ.ศ. 2537 ซึ่งคุ้มครองลูกจ้างที่บาดเจ็บหรือเจ็บป่วยจากการทำงาน นายจ้างจ่ายเงินสมทบฝ่ายเดียว ไม่หักจากลูกจ้าง อัตราอยู่ที่ประมาณ 0.2–1.0% ของค่าจ้างทั้งปีตามความเสี่ยงของประเภทกิจการ และชำระเป็นรายปีภายในเดือนมกราคม
อ่านบทความเพิ่มเติม
