เจ้าของกิจการและ HR ควรรู้! การปรับขึ้นเงินเดือนพนักงานไม่ได้มีแค่คิดเปอร์เซ็นต์ บทความนี้อธิบายวิธีคำนวณยอดนิยม พร้อมขั้นตอนที่ช่วยลดความเสี่ยงและปัญหาในองค์กร

การปรับขึ้นเงินเดือนคืออะไร ทำไมต้องคำนวณให้รอบคอบ

การปรับขึ้นเงินเดือน คือการเพิ่มค่าตอบแทนให้พนักงานตามรอบที่องค์กรกำหนด

เช่น ปรับต้นปี ปรับหลังประเมินผลงาน หรือปรับตามผลงานพิเศษ เหตุผลที่ต้องคำนวณให้ดี เพราะเงินเดือนคือ “ต้นทุนระยะยาว” ขึ้นแล้ว ลดคืนไม่ได้ตามกฎหมายแรงงาน ถ้าคิดพลาด อาจกระทบทั้งงบประมาณและขวัญกำลังใจทีม

วิธีคำนวณปรับขึ้นเงินเดือนพนักงานง่าย ๆ ที่องค์กรส่วนใหญ่นิยมใช้

การปรับขึ้นเงินเดือนพนักงาน ไม่มีสูตรตายตัวที่ใช้ได้กับทุกองค์กร แต่ในทางปฏิบัติองค์กรส่วนใหญ่มักเลือกใช้วิธีคำนวณมาตรฐานที่เข้าใจง่าย คุมงบประมาณได้ และสื่อสารกับพนักงานได้ชัดเจน โดยวิธีที่นิยมใช้มีอยู่ 3 รูปแบบหลัก ดังนี้

วิธีคำนวณปรับขึ้นเงินเดือนพนักงานที่นิยมใช้ มี 3 วิธีหลัก ๆ ได้แก่ วิธีคิดแบบเปอร์เซ็นต์ วิธีคิดแบบอัตราคงที่ และวิธีคิดตามโครงสร้างตำแหน่ง

1. วิธีคิดแบบเปอร์เซ็นต์ (%)

ใช้อัตราร้อยละจากเงินเดือนฐาน เงินเดือนใหม่ = เงินเดือนเดิม + % ที่ปรับขึ้น

ตัวอย่างเช่น ปรับขึ้นเงินเดือนพนักงาน 20% จากฐานเงินเดือนเดิม 30,000 บาท จะคำนวณได้ดังนี้ 30,000 + 6,000 บาท = 36,000 บาท

Tips! อ่านบทความเกี่ยวกับการคิดเปอร์เซ็นต์ได้ที่ >> สูตรลับ วิธีคิดเปอร์เซ็นต์ (%) ให้เป็นเรื่องง่าย

2. วิธีคิดแบบอัตราคงที่

เป็นการเพิ่มจำนวนเงินที่แน่นอนให้ทุกคน เช่น เพิ่ม 500 บาท/เดือน ให้พนักงานทุกระดับ

ตัวอย่างเช่น ปรับขึ้นเงินเดือนพนักงาน 500 บาท จากฐานเงินเดือนเดิม 15,000 บาท จะคำนวณได้ดังนี้ 15,000 + 500 บาท = 15,500 บาท

3. วิธีคิดตามโครงสร้างตำแหน่ง (Job Grade)

เป็นการกำหนดช่วงเงินเดือนตามระดับงาน แล้วปรับให้พนักงานอยู่ในช่วงที่เหมาะสมตามผลงานและตำแหน่ง เหมาะกับองค์กรที่มี Job Grade ชัดเจน และต้องการความสอดคล้องระหว่างตำแหน่งกับค่าตอบแทน

ตัวอย่างเช่น ตำแหน่งเจ้าหน้าที่ (Job Grade B) กำหนดช่วงเงินเดือนอยู่ที่ 25,000 – 35,000 บาท พนักงาน A มีฐานเงินเดือนปัจจุบัน 26,000 บาท ผลงานอยู่ในระดับ “ดีมาก” องค์กรอาจปรับเงินเดือนขึ้นเป็น 29,000 บาท เพื่อให้สอดคล้องกับผลงาน และยังอยู่ในกรอบของ Job Grade

ขั้นตอนในการปรับขึ้นเงินเดือนพนักงาน นายจ้างต้องทำอะไรบ้าง

การปรับขึ้นเงินเดือนที่ดี ไม่ได้เริ่มจากตัวเลข แต่เริ่มจาก “ขั้นตอนที่ชัดเจน” เพื่อให้เป็นธรรมกับทั้งองค์กรและพนักงาน แล้วเจ้าของกิจการ หรือ HR ควรเริ่มจากอะไร มาดูกัน

1. กำหนดนโยบายและงบประมาณ

ก่อนจะประกาศปรับขึ้นเงินเดือน นายจ้างต้องประเมินสถานะทางการเงินของบริษัทก่อน

ตรวจสอบงบประมาณ : กำหนดเพดานรวม ว่าบริษัทสามารถจ่ายเพิ่มได้กี่เปอร์เซ็นต์ของฐานเงินเดือนรวม
เกณฑ์การปรับ : กำหนดให้ชัดเจนว่าจะปรับตามอะไร เช่น การปรับประจำปี การเลื่อนตำแหน่ง หรือปรับตามค่าครองชีพ

2. ประเมินผลการปฏิบัติงาน

ตัวชี้วัด (KPIs/OKRs) : ตรวจสอบว่าพนักงานทำได้ตามเป้าหมายที่วางไว้หรือไม่
ความสามารถ : ดูทักษะ พฤติกรรม และความมุ่งมั่นในการทำงาน
การเปรียบเทียบในตลาด : ตรวจสอบว่าเงินเดือนปัจจุบันของพนักงานยังดึงดูดใจและแข่งขันกับบริษัทอื่นในอุตสาหกรรมเดียวกันได้หรือไม่

3. การทำหนังสือแจ้งปรับเงินเดือน

รายละเอียดในจดหมาย : ระบุชื่อพนักงาน, ตำแหน่ง, เงินเดือนเดิม, เงินเดือนใหม่ (และจำนวนที่เพิ่มขึ้น) และวันที่มีผลบังคับใช้
การลงนาม : ให้นายจ้างหรือผู้มีอำนาจลงนาม และให้พนักงานเซ็นรับทราบ

4. การจัดการด้านระบบบัญชีและสวัสดิการ

แจ้งฝ่ายบัญชี/HR: เพื่อปรับปรุงข้อมูลในระบบ Payroll
ประกันสังคมและภาษี: คำนวณฐานเงินสมทบประกันสังคมใหม่ และคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายใหม่ตามรายได้ที่เพิ่มขึ้น

5. การสื่อสารกับพนักงาน

แจ้งเป็นส่วนตัว: ควรเรียกพนักงานมาคุยแบบตัวต่อตัวเพื่อแจ้งข่าวดี ขอบคุณในความทุ่มเท และหารือเกี่ยวกับความคาดหวังในปีถัดไป
ความลับเรื่องเงินเดือน: กำชับเรื่องนโยบายการรักษาความลับเรื่องเงินเดือนเพื่อป้องกันปัญหาความขัดแย้งภายในทีม

สรุป การปรับขึ้นเงินเดือนพนักงานคำนวณยังไง มีขั้นตอนอะไรบ้าง

การปรับขึ้นเงินเดือน ไม่ใช่แค่คิดว่า “จะขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์” แต่คือการบริหารคน บริหารต้นทุน และบริหารความรู้สึกไปพร้อมกัน ถ้าคุณกำลังจัดการเรื่องเงินเดือน ประเมินผลงาน หรือวางแผนปรับเงินเดือนต้นปี ลองเริ่มจากการจัดระบบข้อมูลให้เป็นระเบียบก่อน เพราะเมื่อข้อมูลชัด การตัดสินใจก็ง่ายขึ้น และยุติธรรมกับทุกฝ่ายมากขึ้น

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปรับขึ้นเงินเดือนพนักงาน

Q: นายจ้างต้องปรับขึ้นเงินเดือนทุกปีหรือไม่ ตามกฎหมายแรงงาน

A: ตามกฎหมายแรงงานไทย ไม่มีข้อบังคับที่กำหนดให้นายจ้างต้องปรับขึ้นเงินเดือนพนักงานทุกปี ให้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของนายจ้าง

Q: ปรับฐานเงินเดือนพนักงาน HR ต้องพิจารณาจากอะไรบ้าง?

A: โดยส่วนใหญ่พิจารณาจากผลการปฏิบัติงาน ระยะเวลาการทำงาน ความสามารถและศักยภาพ ตำแหน่งและความรับผิดชอบ

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม