จ้างฟรีแลนซ์ถูกกฎหมายไหม? ทำสัญญา หักภาษียังไง?

การจ้างฟรีแลนซ์ ถูกกฎหมาย 100% หากเป็น "สัญญาจ้างทำของ" ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587 ไม่ใช่ "สัญญาจ้างแรงงาน" ที่มีการควบคุมเวลาและวิธีทำงานแบบลูกจ้างทั่วไป นายจ้างมีหน้าที่หลัก 2 อย่างคือ ทำสัญญาระบุงานและเงื่อนไขให้ชัดเจน และหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ทุกครั้งที่จ่ายเงิน

ฟรีแลนซ์ต่างจากพนักงานประจำยังไง?

ประเด็น	ฟรีแลนซ์ (สัญญาจ้างทำของ)	พนักงานประจำ (สัญญาจ้างแรงงาน)
ลักษณะการจ้าง	รับงานตามโครงการ ขอบเขต หรือผลสำเร็จของงาน	ทำงานตามตำแหน่งและหน้าที่ที่นายจ้างกำหนด
กฎหมายที่ใช้	ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587	พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน 2541
การควบคุมงาน	อิสระ ส่งมอบผลงานตามที่ตกลง	นายจ้างควบคุมเวลา/วิธีทำงาน
ประกันสังคม	ไม่ต้องขึ้นทะเบียนมาตรา 33	ต้องขึ้นทะเบียนมาตรา 33
วันลา/ค่าล่วงเวลา	ไม่มีสิทธิ์ตามกฎหมายแรงงาน	มีสิทธิ์ตามกฎหมาย
ภาษี	หักภาษี ณ ที่จ่าย 3% (ปกติ)	หักภาษีตามอัตราก้าวหน้า + ยื่น 50 ทวิ

จ้างฟรีแลนซ์ต้องทำสัญญาไหม?

ควรทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรทุกครั้ง โดยเฉพาะงานที่มีมูลค่าสูง ใช้เวลาหลายเดือน หรือเกี่ยวข้องกับข้อมูลสำคัญของบริษัท เพราะช่วยให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจขอบเขตงานตรงกัน และลดปัญหาเมื่อเกิดข้อพิพาท

สิ่งที่ต้องระบุบนสัญญาจ้างฟรีแลนซ์

ข้อมูลคู่สัญญา ชื่อ ที่อยู่ และข้อมูลระบุตัวตนของผู้ว่าจ้างและผู้รับจ้าง
ขอบเขตงาน รายละเอียดงาน จำนวนชิ้นงาน รูปแบบไฟล์ และสิ่งที่ต้องส่งมอบ
ระยะเวลาดำเนินงาน วันเริ่มงาน วันส่งงาน และเงื่อนไขกรณีส่งงานล่าช้า
ค่าจ้างและการชำระเงิน มูลค่างาน จำนวนงวด และการหักภาษี ณ ที่จ่าย
การแก้ไขงาน จำนวนครั้งที่แก้ไขได้ และค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมหากเกินข้อตกลง
สิทธิในผลงาน กำหนดว่าใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ และสามารถนำผลงานไปใช้ได้อย่างไร
การรักษาความลับ เงื่อนไขการเข้าถึงข้อมูลลูกค้า ข้อมูลพนักงาน หรือข้อมูลทางธุรกิจ
การยกเลิกสัญญา เงื่อนไขการยุติงาน การคืนเงิน และความรับผิดชอบของแต่ละฝ่าย

สำหรับสัญญาจ้างทำของที่เข้าข่ายตราสารต้องเสียอากรแสตมป์ ให้ตรวจสอบอัตรา 1 บาทต่อค่าจ้างทุก 1,000 บาท หรือเศษของ 1,000 บาท โดยตามบัญชีอากรแสตมป์ ผู้รับจ้างเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากร

ตัวอย่าง : สัญญาจ้างมูลค่า 10,500 บาท มีอากรแสตมป์ 11 บาท

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ >> องค์ประกอบสำคัญที่ควรมีในสัญญาจ้างงาน ฟรีแลนซ์ พร้อมตัวอย่าง

จ้างฟรีแลนซ์ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายกี่เปอร์เซ็นต์?

โดยทั่วไป นิติบุคคลที่จ่ายเงินให้ฟรีแลนซ์ (บุคคลธรรมดา) ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ของยอดเงินที่จ่าย ตามมาตรา 40(2) แห่งประมวลรัษฎากร (เงินได้จากการรับทำงานให้) แล้วนำส่งกรมสรรพากรด้วยแบบ ภ.ง.ด.3

ผู้จ่าย	ผู้รับ	อัตราหัก ณ ที่จ่าย	แบบที่ใช้ยื่น
นิติบุคคล	บุคคลธรรมดา (ฟรีแลนซ์)	3%	ภ.ง.ด.3
นิติบุคคล	นิติบุคคล	3%	ภ.ง.ด.53
นิติบุคคล	วิชาชีพเฉพาะ (ทนาย แพทย์ วิศวกร)	ตามมาตรา 40(6)	ภ.ง.ด.3

ขั้นตอนที่นายจ้างต้องทำหลังหักภาษี

ออก หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้ฟรีแลนซ์ทุกครั้งที่จ่ายเงิน
ยื่นแบบ ภ.ง.ด.3 และนำส่งภาษีที่หักไว้ ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป
หากฟรีแลนซ์มีรายได้รวมทั้งปีเกิน 1.8 ล้านบาท ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ด้วย

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ >> วิธีแปลงไฟล์หัก ณ ที่จ่าย ภ.ง.ด.3 เพื่อยื่นภาษีออนไลน์

ค่าจ้างต่ำกว่า 1,000 บาท ต้องหักภาษีไหม?

หากค่าจ้างตามสัญญารายหนึ่งหรือครั้งหนึ่ง ไม่ถึง 1,000 บาท โดยทั่วไปผู้จ่ายเงินไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย แต่หากค่าจ้างตามสัญญา ตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป แม้แบ่งจ่ายเป็นหลายงวด และแต่ละงวดไม่ถึง 1,000 บาท ก็ยังต้องหักภาษีตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ไม่ทำสัญญาหรือไม่หักภาษี มีความเสี่ยงอะไร?

ไม่หักภาษี ณ ที่จ่าย : นายจ้างมีความผิดฐานไม่นำส่งภาษี ต้องรับผิดร่วมกับผู้มีเงินได้ในการเสียเงินเพิ่มและเบี้ยปรับตามประมวลรัษฎากร
ไม่ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร : หากมีข้อพิพาทเรื่องการส่งมอบงานหรือการจ่ายเงิน จะไม่มีหลักฐานยืนยันเงื่อนไขที่ตกลงกัน

สรุป จ้างฟรีแลนซ์ถูกกฎหมายไหม?

จ้างฟรีแลนซ์ถูกกฎหมาย หากกำหนดรูปแบบการจ้างให้ตรงกับลักษณะงานจริง จัดทำสัญญาชัดเจน เก็บหลักฐานครบถ้วน และดำเนินการด้านภาษีให้ถูกต้อง สิ่งที่ธุรกิจควรตรวจสอบเป็นพิเศษ ได้แก่ ความแตกต่างระหว่างฟรีแลนซ์กับลูกจ้าง การหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% สำหรับงานที่เข้าเงื่อนไข การยื่น ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 และสถานะ VAT ของผู้รับจ้าง เพื่อช่วยลดความเสี่ยงด้านกฎหมาย บัญชี และการบริหารงานบุคคลในระยะยาว

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการจ้างฟรีแลนซ์

จ้างฟรีแลนซ์ต้องทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรไหม?

กฎหมายไม่บังคับ แต่ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ เพื่อใช้เป็นหลักฐานขอบเขตงาน เงื่อนไขการจ่ายเงิน และยืนยันว่าเป็นสัญญาจ้างทำของ ไม่ใช่สัญญาจ้างแรงงาน

ฟรีแลนซ์ต้องมีประกันสังคมไหม?

ฟรีแลนซ์ไม่ถือเป็นลูกจ้างตามกฎหมาย นายจ้างไม่ต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมมาตรา 33 ให้ เว้นแต่ฟรีแลนซ์สมัครเข้าประกันสังคมมาตรา 40 ด้วยตนเอง

ถ้าไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายให้ฟรีแลนซ์ จะเกิดอะไรขึ้น?

นายจ้างมีความผิดฐานไม่นำส่งภาษีตามประมวลรัษฎากร ต้องรับผิดร่วมกับผู้มีเงินได้ในการชำระเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ

จ้างฟรีแลนซ์แบบควบคุมเวลาทำงานได้ไหม?

ไม่ควรทำ เพราะหากควบคุมเวลาและวิธีทำงานเหมือนลูกจ้างประจำ อาจถูกตีความว่าเป็นสัญญาจ้างแรงงานจริง ทำให้ต้องรับผิดตามกฎหมายแรงงานย้อนหลัง

ฟรีแลนซ์ต้องจด VAT ไหม?

ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) หากมีรายได้รวมทั้งปีเกิน 1.8 ล้านบาท

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม