ทำความเข้าใจสิทธิการลาตามกฎหมายแรงงาน 6 ประเภท แต่ละประเภทพนักงานสามารถลาได้กี่วัน และมีเงื่อนไขอย่างไรบ้าง บทความนี้มีคำตอบ
สิทธิการลาตามกฎหมายแรงงาน 2569 พนักงานลาได้กี่ประเภท ประเภทละกี่วัน?
ตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน พนักงานมีสิทธิลาพื้นฐานรวม 6 ประเภทหลัก โดยมีรายละเอียดจำนวนวันลาเบื้องต้นดังนี้
- การลาป่วย : ลาได้เท่าที่ป่วยจริง ได้รับค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
- การลาทำหมัน : ลาได้ตามระยะเวลาที่แพทย์กำหนดและออกใบรับรอง
- การลาคลอด : ลาเพื่อตรวจครรภ์และคลอดบุตรได้รวมไม่เกิน 120 วัน
- การลากิจ : ลาเพื่อธุระอันจำเป็นได้ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี
- การลาเพื่อรับราชการทหาร : ลาเพื่อรับการเรียกพล ฝึกวิชาทหาร หรือทดสอบความพรั่งพร้อม ได้รับค่าจ้างไม่เกิน 60 วันต่อปี
- การลาพักร้อน : สำหรับพนักงานที่ทำงานครบ 1 ปี ลาได้ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี
เจาะลึกเงื่อนไขและวิธีใช้สิทธิการลาแต่ละประเภท
แม้กฎหมายจะกำหนดจำนวนวันลาไว้ชัดเจน แต่การใช้สิทธิแต่ละประเภทมีเงื่อนไขปลีกย่อยที่ทั้งนายจ้างและลูกจ้างควรรู้เพื่อป้องกันการทำผิดระเบียบ ดังนี้
1. การลาป่วย (Sick Leave)
- ลาได้ไม่จำกัดวันตามจริงเมื่อป่วย แต่หากลาติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างมีสิทธิ์เรียกดูใบรับรองแพทย์ได้
- หากไม่สามารถแสดงใบรับรองแพทย์ได้ ลูกจ้างต้องชี้แจงเหตุผลให้นายจ้างทราบตามความจริง
- นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างในวันลาป่วยไม่เกิน 30 วันต่อปี
2. การลาเพื่อทำหมัน (Sterilization Leave)
- ลาหยุดเพื่อทำหมันได้ตามระยะเวลาพักฟื้นที่แพทย์กำหนด โดยได้รับค่าจ้างปกติ
- ต้องมีใบรับรองแพทย์ระบุระยะเวลาที่ต้องพักฟื้นชัดเจนจึงจะได้รับค่าจ้าง
3. การลาเพื่อคลอดบุตร (Maternity Leave)
- ลาได้ 120 วัน นับรวมวันลาฝากครรภ์และวันหยุดระหว่างลา โดยได้รับค่าจ้างไม่เกิน 60 วัน
- สิทธิลาเพิ่ม 15 วัน เมื่อลูกเจ็บป่วยหรือพิการ ได้รับค่าจ้าง 50%
- สิทธิคู่สมรสลาช่วยเลี้ยงดูบุตร 15 วัน (ภายใน 90 วัน หลังคลอด) ได้รับค่าจ้าง 100%
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ >> ประกาศแล้ว! กฎหมายแรงงานล่าสุด ให้สิทธิลาคลอด 120 วัน
4. การลากิจธุระ (Personal Leave)
- พนักงานมีสิทธิ์ลากิจได้ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี โดยได้รับค่าจ้าง
- นิยาม "ธุระจำเป็น" มักหมายถึงงานราชการหรือธุระสำคัญที่ผู้อื่นทำแทนไม่ได้ เช่น การทำบัตรประชาชน หรือการดูแลบุคคลในครอบครัวที่เจ็บป่วยกะทันหัน
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ >> ลากิจ คืออะไร มีลากิจอะไรบ้าง และชื่อภาษาอังกฤษว่าอย่างไร
5. การลาเพื่อรับราชการทหาร (Military Service Leave)
- สิทธิสำหรับพนักงานที่เป็นทหารกองหนุน หรือผ่านการฝึก รด. มาแล้ว
- ถูกเรียกพลเพื่อตรวจสอบ ฝึกวิชาทหาร หรือทดสอบความพรั่งพร้อมตามกฎหมาย
- นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้ตลอดเวลาที่ลา แต่ไม่เกิน 60 วันต่อปี
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ >> พนักงานบริษัทติดทหารลารับราชการทหารได้กี่วัน?ตามกฎหมายแรงงาน
6. การหยุดพักผ่อนประจำปีหรือพักร้อน (Vacation Leave)
- ตามกฎหมายถือเป็นวันหยุดที่ลูกจ้างพึงมีสิทธิได้รับเช่นเดียวกับวันหยุดตามประเพณี
- สิทธิสำหรับพนักงานที่ทำงานครบ 1 ปีขึ้นไป ลาหยุดได้ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี โดยได้รับค่าจ้าง
- นายจ้างเป็นผู้กำหนดวันหยุดให้ล่วงหน้า หรือให้ลูกจ้างยื่นลาหยุดได้เองตามสมควร หรือตกลงร่วมกับลูกจ้างเพื่อสะสมวันลาไปรวมกับปีถัดไปได้
สรุป สิทธิการลาตามกฎหมายแรงงาน
กฎหมายแรงงานไทยคุ้มครองสิทธิการลาของลูกจ้างในกรณีจำเป็นต่าง ๆ แบ่งเป็น 6 ประเภท ได้แก่ ลาป่วย ลาเพื่อทำหมัน ลาคลอดบุตร ลากิจ ลาเพื่อรับราชการทหาร และลาพักร้อน โดยบางเงื่อนไขกฎหมายกำหนดไว้อย่างชัดเจน ขณะที่บางส่วนสามารถปรับให้เหมาะกับลักษณะงานได้ การเข้าใจสิทธิการลาแต่ละประเภทจะช่วยให้นายจ้างบริหารทรัพยากรบุคคลได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย พร้อมสร้างบรรยากาศการทำงานที่ราบรื่นในองค์กร
FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการลาประเภทต่าง ๆ
Q: ลูกจ้างลาป่วยเกิน 30 วัน เลิกจ้างได้ไหม
- A: นายจ้างสามารถพิจารณาเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยหากมีเหตุผลอันสมควร เช่น พิสูจน์ได้ว่าลูกจากลาป่วยเท็จ หรือลูกจ้างหย่อนสมรรถภาพการทำงาน
Q: สามีที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส มีสิทธิลาเพื่อดูแลภรรยาคลอดบุตรหรือไม่
- A: หากไม่ได้จดทะเบียนสมรสตามกฎหมาย กฎหมายยังไม่ถือว่าเป็นคู่สมรส จึงไม่มีสิทธิลาคลอดหรือสิทธิลาเพื่อดูแลภรรยาคลอดบุตรตามกฎหมาย
Q: ลากิจลูกจ้างจำเป็นต้องแจ้งเหตุผลไหม?
- A: กฎหมายไม่ได้ระบุชัดว่า “ต้องแจ้งเหตุผล” หรือ “ห้ามไม่แจ้ง” แต่เปิดโอกาสให้แต่ละองค์กรออกระเบียบภายในตามเหมาะสม
Q: ลาพักร้อนใช้ติดต่อกันหลายวันในครั้งเดียวได้ไหม
- A: พนักงานสามารถใช้ลาพักร้อนทีเดียวติดต่อกันได้ตามสิทธิที่ได้รับ หากบริษัทไม่ได้มีข้อกำหนดหรือข้อห้ามจำกัดไว้
อ้างอิง : กระทรวงแรงงาน, พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ.2541
อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
