ไขข้อสงสัย ช่วงทดลองงาน 119 วัน นายจ้างมีสิทธิแค่ไหน ถ้าไม่ผ่านโปรเลิกจ้างต้องจ่ายค่าชดเลยหรือเปล่า ทำยังไงให้ถูกต้องตามกฎหมาย
การทดลองงาน 119 วัน คืออะไร?
ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่มีการบัญญัติคำว่า "ทดลองงาน" ไว้โดยตรง และไม่ได้กำหนดว่าต้องทดลองงานกี่วัน แต่มาตรฐานการทดลองงาน 119 วัน มาจากเงื่อนไขเรื่อง "ค่าชดเชย" ตามมาตรา 118 ที่ระบุไว้ว่า “หากลูกจ้างทำงานติดต่อกันครบ 120 วันขึ้นไป แล้วถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด นายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน”
ดังนั้น นายจ้างจึงนิยมกำหนดทดลองงาน 119 วัน เพื่อประเมินความเหมาะสมของพนักงานก่อนครบ 120 วัน หากไม่ผ่านการประเมินและมีการเลิกจ้างก่อนถึงกำหนดนายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมาย
สิ่งที่นายจ้าง “สามารถทำได้” ในช่วงพนักงานทดลองงาน 119 วัน
1. สิทธิในการกำหนดเกณฑ์การประเมินพนักงาน
เป็นการกำหนดหลักเกณฑ์เพื่อใช้ประเมินผลการทำงานของพนักงานทดลองงาน เพื่อพิจารณาถึงความเหมาะสมกับตำแหน่งและองค์กร ตัวอย่างเกณฑ์การประเมิน ดังนี้
- ความสามารถในการทำงาน
- ปฏิบัติงานตามเวลาที่กำหนด
- ความสามารถในการทำงานเป็นทีม
- ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
- ความรับผิดชอบและตางต่อเวลา
2. สิทธิในการ “เลิกจ้าง” พนักงาน
- หากพนักงานไม่ผ่านการทดลองงาน นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างได้
- นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 118 เพราะพนักงานยังทำงานไม่ครบ 120 วัน
- ยังคงต้องจ่ายค่าจ้างค้างจ่าย ค่าล่วงเวลา และสิทธิประโยชน์อื่นที่มีสิทธิได้รับ
- ควรมีหลักฐานการประเมินผลการทำงานของพนักงาน
- ต้องมีการบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนหนึ่งงวดค่าจ้าง หากไม่ได้บอกล่วงหน้านายจ้างต้องจ่าย “ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า”
ที่มา : กระทรวงแรงงาน
3. กำหนดระยะเวลาทดลองงาน
กฎหมายไม่ได้กำหนดระยะเวลาทดลองงานไว้โดยตรง แต่นายจ้างสามารถกำหนดระยะเวลาทดลองงานได้ตามนโนบายของบริษัท
- สามารถกำหนดระยะเวลาทดลองงานได้ตามความเหมาะสม
- สามารถกำหนด 30 วัน, 90 วัน, 119 วัน หรือ 4 เดือน
4. สิทธิในการขยายเวลาทดลองงาน
เมื่อยังไม่สามารถประเมินผลการทำงานของพนักงานได้ นายจ้างอาจพิจารณาขยายระยะเวลาทดลองงาน โดยทั่วไปจะพิจารณาขยายระยะเวลาทดลองงานในกรณีเหล่านี้
- ต้องการเวลาเพิ่มเติมในการประเมินความสามารถของพนักงาน
- พนักงานยังต้องปรับตัวหรือพัฒนาทักษะในการทำงาน
- ต้องการติดตามผลการปรับปรุงการทำงานก่อนตัดสินใจบรรจุเป็นพนักงานประจำ
5. สิทธิออกกฎ ระเบียบ และข้อบังคับในการทำงาน
ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 108 กำหนดให้นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ต้องจัดทำข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น
- วันทำงาน เวลาทำงานปกติ และเวลาพัก
- วันหยุดและหลักเกณฑ์การหยุดงาน
- หลักเกณฑ์การทำงานล่วงเวลา การทำงานในวันหยุด และการทำงานล่วงเวลาในวันหยุด
- วัน เวลา และสถานที่จ่ายค่าจ้าง รวมถึงค่าตอบแทนต่าง ๆ
- วันลาและหลักเกณฑ์การลา
- การเลิกจ้าง การจ่ายค่าชดเชย และค่าชดเชยพิเศษ
สิ่งที่นายจ้าง "ไม่มีสิทธิทำ" ในช่วงพนักงานทดลองงาน
- จ่ายค่าจ้างต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำ : ตามกฎหมายนายจ้างต้องจ่ายเงินค่าจ้างไม่น้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด แม้เป็นช่วงทดลองงาน
- ไม่จ่ายเงินสมทบประกันสังคม : นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนพนักงานและนำส่งเงินประกันสังคมตั้งแต่วันแรกที่พนักงานเริ่มทำงาน ไม่เว้นแม้แต่ช่วงทดลองงาน ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมที่ >>> นายจ้างไม่จ่ายประกันสังคมให้ลูกจ้างช่วงทดลองงานได้ไหม?
- ไม่ให้สวัสดิการวันหยุดและวันลา : แม้อยู่ในช่วงทดลองงาน ก็ยังคงได้รับสวัสดิการ และสิทธิต่าง ๆ เหมือนพนักงานทั่วไป
- ไม่มีสิทธิเลิกจ้างกะทันหันโดยไม่บอกกล่าวล่วงหน้า : ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขการเลิกจ้างและจ่ายสิทธิที่เกี่ยวข้องตามกฎหมาย
สรุป ทดลองงาน 119 วัน นายจ้างมีสิทธิอะไรบ้างตามกฎหมายแรงงาน?
การทดลองงาน 119 วัน เป็นระยะเวลาที่นิยมใช้เพื่อประเมินความเหมาะสมของพนักงานก่อนครบเกณฑ์ 120 วัน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของสิทธิค่าชดเชยขั้นต่ำตามกฎหมายแรงงาน โดยระหว่างทดลองงานนายจ้างมีสิทธิในการกำหนดเกณฑ์การประเมินพนักงาน เลิกจ้างพนักงาน กำหนดระยะเวลาทดลองงาน ขยายเวลาทดลองงาน และออกกฎ ระเบียบ และข้อบังคับในการทำงานได้ ตามกฎหมายและนโยบายขององค์กร
FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับทดลองงาน
ถาม : นายจ้างดำหนดระยะเวลาทดลองงาน 180 วัน ผิดกฎหมายไหม
ตอบ : ไม่ผิดค่ะ เพราะกฎหมายแรงงานไม่ได้กำหนดระยะเวลาทดลองงานไว้ แต่ต้องระวังว่า หากลูกจ้างทำงานครบ 120 วัน จะเข้าหลักเกณฑ์ค่าชดเชยตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 ดังนั้น หากลูกจ้างไม่ผ่านโปร นายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยตามที่กฎหมายกำหนด
ถาม : ทำไมต้องทดลองงาน 119 วัน
ตอบ : เพราะตาม มาตรา 118 ลูกจ้างที่ทำงานครบ 120 วันขึ้นไปมีสิทธิได้รับค่าชดเชย ดังนั้นองค์กรมักใช้ 119 วันเพื่อประเมินก่อนถึงเกณฑ์ดังกล่าว เมื่อไม่ผ่านประเมินนายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายค่ะ
ถาม : ช่วงทดลองงานใช้สิทธิวันลาอะไรได้บ้าง
ตอบ : มีสิทธิวันลาเช่นเดียวกับพนักงานทั่วไป เช่น ลาป่วย ลากิจ และต้องเป็นไปตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน
ถาม : การขยายระยะเวลาทดลองงาน ต้องมีหนังสือแจ้งไหม?
ตอบ : ควรมีหนังสือแจ้งขยายเวลาทดลองงานเป็นลายลักษณ์อักษรค่ะ เพื่อความชัดเจนและใช้เป็นหลักฐานทางแรงงาน แม้กฎหมายไม่ได้ระบุรูปแบบไว้โดยตรงก็ตาม
ถาม : ไม่ผ่านทดลองงาน 90 วัน ได้ค่าชดเชยไหม?
ตอบ : ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยค่ะ เพราะอายุงานไม่ถึง 120 วัน ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 แต่ต้องจ่ายค่าจ้างและสิทธิอื่น ๆ ที่ค้างอยู่ตามปกติ ศึกษาข้อมูลเพิ่มที่ >>> Q&A ลูกจ้างไม่ผ่านทดลองงาน 90 วัน นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไหม
อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
