ไขข้อข้องใจ นายจ้างไม่จ่ายโอทีโดยอ้างเงินเดือนเหมา ทำได้จริงไหม? ไขข้อกฎหมายแรงงาน เข้าใจสิทธิลูกจ้าง พร้อมข้อควรรู้เพื่อลดความเสี่ยง

Q: นายจ้างไม่จ่ายโอที อ้างเงินเดือนเหมา ผิดกฎหมายไหม?

หลายคนเคยเจอสถานการณ์ “ทำงานเกินเวลาแทบทุกวัน แต่ไม่ได้โอที” เพราะนายจ้างแจ้งว่า “เงินเดือนที่จ่ายเป็นแบบเหมา รวมโอทีแล้ว” จนเกิดคำถามว่า แบบนี้ถูกกฎหมายแรงงานหรือไม่? บทความนี้จะพาไปไขข้อสงสัยแบบเข้าใจง่าย พร้อมอธิบายสิทธิของลูกจ้างและข้อควรรู้สำหรับนายจ้าง



A: ผิดกฎหมาย

ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน นายจ้าง "มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าล่วงเวลา (OT) แยกต่างหากจากเงินเดือนปกติ" หากมีการสั่งให้ลูกจ้างทำงานเกินเวลาทำงานปกติ ซึ่งโดยทั่วไปคือการทำงานเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือเกินเวลาที่ได้ตกลงกันไว้ในสัญญาจ้าง

การอ้างว่าจ่ายเงินเดือนในอัตราที่สูงเพื่อ "เหมาจ่าย" รวมค่าโอทีไปแล้วนั้น ไม่สามารถทำได้  เพราะถือเป็นการฝ่าฝืน พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 โดยกฎหมายกำหนดให้ต้องจ่ายค่าโอทีตามจำนวนชั่วโมงที่ทำจริง ไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของค่าจ้างรายชั่วโมง สัญญาเหมาจ่ายดังกล่าวถือเป็นโมฆะ 

Q: นายจ้างไม่จ่ายโอที ลูกจ้างมีสิทธิเรียกร้องได้ไหม?

A:  หากนายจ้างไม่จ่ายโอที ลูกจ้างมีสิทธิเรียกร้องค่าล่วงเวลาย้อนหลังได้

เพราะถือว่าไม่เป็นไปตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน ลูกจ้างสามารถร้องเรียนได้ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือโทร 1506 กด 3 หรือ 1546  โดยสามารถเรียกร้องย้อนหลังได้ภายในระยะเวลา 2 ปี  

สรุป Q&A นายจ้างไม่จ่ายโอที อ้างเงินเดือนเหมา ผิดกฎหมายไหม?

การที่นายจ้างอ้างว่าเป็น “เงินเดือนเหมา” เพื่อไม่จ่ายค่าล่วงเวลา (OT) ทั้งที่ลูกจ้างทำงานเกินเวลาจริง เข้าข่าย “ผิดกฎหมายแรงงาน” เพราะตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายค่า OT ตามจำนวนชั่วโมงที่ทำงานจริง และไม่น้อยกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด

ดังนั้น หากไม่มีการจ่ายโอทีอย่างถูกต้อง ลูกจ้างมีสิทธิเรียกร้องค่าโอทีย้อนหลังได้ และนายจ้างอาจเสี่ยงต่อข้อพิพาทหรือการถูกร้องเรียนด้านแรงงานในอนาคต

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ “การคิดโอที”

ถาม: ทำงานเกิน 8 ชั่วโมง ต้องได้โอทีทุกกรณีไหม?

ตอบ: หากนายจ้างสั่งหรืออนุมัติให้ทำงานเกินเวลาปกติ ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าล่วงเวลา ยกเว้นบางตำแหน่งที่กฎหมายกำหนดไว้เป็นพิเศษ

ถาม: โอที 1.5 เท่า คิดยังไง?

ตอบ: ค่า OT ในวันทำงานปกติ จะคำนวณไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของค่าจ้างรายชั่วโมง ตัวอย่างเช่น 

ตัวอย่าง: พนักงาน A เงินเดือน 15,000 บาท ทำโอที 2 ชั่วโมง สูตรคำนวณคือ : (เงินเดือน ÷ 30 ÷ 8) x 1.5 x จำนวนชั่วโมง OT 

1. ค่าจ้างต่อชั่วโมง: 15,000/30/8 = 62.5 บาท
2. ค่าโอทีต่อชั่วโมง (1.5 เท่า): 62.5 x 1.5 = 93.75บาท
3. รวมเงินค่าโอทีที่พนักงานได้รับ : 93.75 x 2 = 187.5 บาท

ถาม: นายจ้างสามารถบังคับให้ทำโอทีได้ไหม?

ตอบ: นายจ้างไม่สามารถบังคับให้ทำโอทีได้ นายจ้างต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน ยกเว้นบางกรณีที่เป็นงานเร่งด่วนหรือมีเหตุจำเป็นตามกฎหมาย

ถาม: นายจ้างไม่จ่ายโอที สามารถร้องเรียนได้ไหม?

ตอบ: ได้ ลูกจ้างสามารถร้องเรียนต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือเรียกร้องค่าโอทีย้อนหลังได้

ถาม: ลูกจ้างรายวันมีสิทธิได้ OT หรือไม่?

ตอบ: ลูกจ้างรายวันมีสิทธิได้รับโอที หากทำงานเกินเวลาการทำงาน  หากทำงานเกินเวลาปกติ นายจ้างยังต้องจ่ายค่าล่วงเวลาตามอัตราที่กฎหมายกำหนดเช่นเดียวกัน

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

• ให้การคิด OT เป็นเรื่องง่ายด้วยโปรแกรมคำนวณ OT 
• วิธีคิดโอทีรายวันและรายเดือน ตามกฎกระทรวงแรงงาน
• โอที 1.5 คืออะไร และมีวิธีการคำนวณโอที 1.5 อย่างไร? 
• ตอบโจทย์ทุกธุรกิจ ด้วยฟังก์ชันคิดค่าโอที