เลขประจำตัวผู้เสียภาษี คืออะไร?

 

เลขผู้เสียภาษี ใช่เลขเดียวกับบัตรประชาชนไหม?

ทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลมีเลขผู้เสียภาษี 13 หลักเหมือนกัน แต่ที่มาของเลขต่างกันตามประเภทผู้เสียภาษี เลขนี้ใช้ยื่นภาษีและติดต่อหน่วยงานรัฐหรือองค์กรที่เกี่ยวข้อง โดยอธิบดีกรมสรรพากรมีอำนาจกำหนดให้ผู้เสียภาษีและผู้จ่ายเงินได้ต้องมีและใช้เลขนี้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 3 เอกาทศ

 

 

คำตอบคือ บุคคลธรรมดาสัญชาติไทยใช้เลขเดียวกับบัตรประชาชน ส่วนนิติบุคคลใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล สรุปความแตกต่างได้ตามตารางนี้

 

 

บุคคลธรรมดาสัญชาติไทย ใช้เลขบัตรประชาชน

บุคคลธรรมดาสัญชาติไทยใช้เลขประจำตัวประชาชน 13 หลักที่กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทยออกให้เป็นเลขผู้เสียภาษีได้เลย ไม่ต้องขอเลขใหม่จากกรมสรรพากร ยื่นภาษีและทำธุรกรรมทางภาษีอื่น ๆ ด้วยเลขนี้ได้ทันที

 

สำหรับผู้ประกอบธุรกิจในนามบุคคลธรรมดา ก็สามารถใช้เลขนี้กับกรมสรรพากรได้เช่นกัน ช่วยลดขั้นตอนและความซ้ำซ้อนในการดำเนินการ อีกทั้งยังอำนวยความสะดวกเมื่อต้องทำธุรกรรมกับหน่วยงานภาครัฐหรือเอกชน

 

บริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล

บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด และห้างหุ้นส่วนที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล 13 หลักที่ได้ ณ วันจดทะเบียนจัดตั้งเป็นเลขผู้เสียภาษี เลขทะเบียนนิติบุคคลขึ้นต้นด้วยเลข 0 ส่วนนิติบุคคลที่ไม่ได้จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ต้องยื่นขอเลขกับกรมสรรพากรเองด้วยแบบ ล.ป.10.3 (ดูขั้นตอนด้านล่าง)

 

เลขประจำตัวนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในการดำเนินงานทางภาษี เช่น การออกใบกำกับภาษี การยื่นแบบแสดงรายการภาษี และการทำธุรกรรมกับทั้งภาครัฐและเอกชน โดยจะใช้เลขนี้เป็นตัวแทนในการระบุตัวตนของกิจการตลอดอายุของนิติบุคคล และยังเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนถึงความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือขององค์กรอีกด้วย

 

ขั้นตอนการขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษี

คนไทยและบริษัทที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีเลขอยู่แล้ว ไม่ต้องยื่นขอ ผู้ที่ต้องยื่นขอกับกรมสรรพากรคือผู้ที่ยังไม่มีเลข 13 หลักจากสองแหล่งนี้ แยกตามประเภทได้ดังนี้

 

คนต่างด้าว ห้างหุ้นส่วนสามัญ คณะบุคคล (ล.ป.10.1 / ล.ป.10.2)

คนต่างด้าวที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน รวมถึงห้างหุ้นส่วนสามัญและคณะบุคคลที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ต้องยื่นขอเลขกับกรมสรรพากรภายใน 60 วันนับแต่วันที่เริ่มมีเงินได้ที่ต้องเสียภาษี โดยมีขั้นตอนดังนี้

 

1. เลือกแบบคำขอให้ตรงประเภท : แบบ ล.ป.10.1 สำหรับบุคคลธรรมดา หรือแบบ ล.ป.10.2 สำหรับห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคล ดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์กรมสรรพากร
2. เตรียมเอกสารประกอบ : เช่น หนังสือเดินทาง ใบสำคัญคนต่างด้าว หรือสัญญาห้างหุ้นส่วน/สัญญาคณะบุคคล ตามที่แบบคำขอกำหนด
3. ยื่นคำขอที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ : ภายใน 60 วันนับแต่วันที่เริ่มมีเงินได้ที่ต้องเสียภาษี
4. รับเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลัก : เพื่อใช้ยื่นแบบและทำธุรกรรมทางภาษีต่อไป

 

นิติบุคคลที่ต้องขอเลขเอง (ล.ป.10.3)

สำหรับนิติบุคคล เช่น บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจำกัด ที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า จะได้รับเลขทะเบียนนิติบุคคล 13 หลักตั้งแต่วันจดทะเบียน และใช้เลขนี้เป็นเลขผู้เสียภาษีตลอดอายุของกิจการ ส่วนนิติบุคคลที่ต้องยื่นขอเลขกับกรมสรรพากรเอง ให้ทำตามขั้นตอนนี้

1. ใช้แบบ ล.ป.10.3 : คำร้องขอมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรสำหรับนิติบุคคล
2. เตรียมเอกสารประกอบ : เช่น หนังสือรับรองการจดทะเบียน หรือเอกสารแสดงการเริ่มประกอบกิจการในประเทศไทย ตามที่แบบคำขอกำหนด
3. ยื่นต่อสำนักงานสรรพากรพื้นที่ภายใน 60 วัน : นับแต่วันที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลไทย หรือนับแต่วันที่เริ่มประกอบกิจการในประเทศไทยกรณีนิติบุคคลต่างประเทศ

 

การยื่นให้ทันกำหนดเวลาช่วยให้การดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างถูกต้องตามข้อกฎหมายด้านภาษี ดูแบบฟอร์มและรายละเอียดล่าสุดได้ที่กรมสรรพากร และข้อมูลการจดทะเบียนนิติบุคคลที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

 

ตรวจสอบเลขประจำตัวผู้เสียภาษีได้อย่างไร?

• ของตัวเอง (บุคคลธรรมดาสัญชาติไทย) : ดูเลข 13 หลักบนบัตรประชาชนได้เลย
• ของบริษัทคู่ค้า : ดูจากหนังสือรับรองบริษัท ใบกำกับภาษี หรือค้นชื่อบริษัทในระบบคลังข้อมูลธุรกิจของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม : ตรวจสอบได้ในบริการออนไลน์ของกรมสรรพากร

 

เช็กเบื้องต้นว่าพิมพ์เลขผิดไหม

หลักที่ 13 ของเลขประจำตัวประชาชนเป็น "เลขตรวจสอบ" ที่คำนวณจาก 12 หลักแรก HR ใช้เช็กได้ก่อนนำเลขไปยื่นแบบ

1. นำ 12 หลักแรกคูณด้วย 13, 12, 11 … ลดลงจนถึง 2 ตามลำดับ แล้วรวมผล
2. นำผลรวมหารด้วย 11 เอาเศษ
3. เลขตรวจสอบ = (11 − เศษ) แล้วเอาเฉพาะหลักหน่วย

 

ตัวอย่าง : เลข 1-2345-67890-12-? → (1×13) + (2×12) + (3×11) + (4×10) + (5×9) + (6×8) + (7×7) + (8×6) + (9×5) + (0×4) + (1×3) + (2×2) = 352 → 352 ÷ 11 เหลือเศษ 0 → 11 − 0 = 11 → หลักหน่วย = 1 เลขที่ถูกต้องคือ 1-2345-67890-12-1 (เลขสมมติ)

 

HR ต้องใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของพนักงานตอนไหน?

นายจ้างในฐานะ "ผู้จ่ายเงินได้" ต้องใช้เลขผู้เสียภาษีของพนักงานทุกคนในงานภาษีเงินเดือน ได้แก่

 

 

HR จึงควรเช็กเลขของพนักงานทุกคนก่อนยื่นแบบ ถ้าพนักงานเป็นชาวต่างชาติที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน HR ควรให้พนักงานยื่นขอเลขด้วยแบบ ล.ป.10.1 ตั้งแต่เริ่มงาน เพื่อให้ยื่น ภ.ง.ด.1 เดือนแรกได้ครบ ส่วนพนักงานไทยใช้เลขบัตรประชาชนได้ทันที ดูภาพรวมได้ที่สรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และปฏิทินภาษี 2569

 

โปรแกรมเงินเดือน HumanSoft เก็บเลขผู้เสียภาษีไว้ในข้อมูลพนักงาน แล้วดึงไปใช้ในรายงาน ภ.ง.ด.1 และ 50 ทวิ ให้อัตโนมัติ ไม่ต้องคีย์เลขซ้ำทุกเดือน

 

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเลขประจำตัวผู้เสียภาษี

ถาม : เลขประจำตัวผู้เสียภาษีกับเลขบัตรประชาชนเป็นเลขเดียวกันไหม?

ตอบ : เป็นเลขเดียวกันสำหรับบุคคลธรรมดาสัญชาติไทย ใช้เลขบัตรประชาชน 13 หลักยื่นภาษีได้ทันทีโดยไม่ต้องขอเลขใหม่จากกรมสรรพากร ส่วนบริษัทและห้างหุ้นส่วนที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล 13 หลักแทน

 

ถาม : คนต่างชาติที่ทำงานในไทยต้องขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษีไหม?

ตอบ : ต้องขอ ถ้ามีเงินได้ที่ต้องเสียภาษีในไทยแต่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน ให้ยื่นแบบ ล.ป.10.1 ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ภายใน 60 วันนับแต่วันที่เริ่มมีเงินได้

 

ถาม : เลขผู้เสียภาษี เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร และ Tax ID เป็นเลขเดียวกันไหม?

ตอบ : เป็นเลขเดียวกัน ชื่อเต็มที่กรมสรรพากรใช้ในแบบฟอร์มคือ เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร ส่วนเลขผู้เสียภาษีเป็นชื่อเรียกสั้น และ Tax ID (Tax Identification Number) เป็นชื่อภาษาอังกฤษของเลข 13 หลักชุดเดียวกัน

 

ถาม : ใบ 50 ทวิ ต้องใส่เลขผู้เสียภาษีของใครบ้าง?

ตอบ : ต้องใส่ 2 เลข คือเลขผู้เสียภาษีของผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย ซึ่งก็คือบริษัทนายจ้าง และเลขของผู้ถูกหักภาษีซึ่งก็คือพนักงาน พนักงานคนไทยใช้เลขบัตรประชาชน 13 หลัก ส่วนพนักงานต่างชาติใช้เลขที่กรมสรรพากรออกให้

 

ถาม : เปลี่ยนชื่อ-นามสกุลแล้ว เลขผู้เสียภาษีเปลี่ยนไหม?

ตอบ : ไม่เปลี่ยน สำหรับคนไทย เลขผู้เสียภาษีคือเลขบัตรประชาชน 13 หลักซึ่งไม่เปลี่ยนตามชื่อ-นามสกุล แต่ HR ควรอัปเดตชื่อใหม่ในข้อมูลพนักงานให้ตรงกับบัตรประชาชนก่อนออก ภ.ง.ด.1 และ 50 ทวิ

 

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

• ใบ 50 ทวิ คืออะไร นายจ้างต้องออกเมื่อไหร่
• Q&A ใบรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายคืออะไร ใครเป็นผู้ออกเอกสาร
• การคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายเงินเดือนพนักงาน
• เงินเดือนเท่าไหร่ต้องเสียภาษี พร้อมวิธีคิดภาษีขั้นบันได
• ภ.ง.ด.90 กับ ภ.ง.ด.91 คืออะไร ต่างกันอย่างไร
• Q&A ไขข้อสงสัย ได้รับเงินชดเชยเลิกจ้างต้องยื่นภาษีหรือไม่?