HR คืออะไร ทำหน้าที่อะไรบ้าง พร้อมคุณสมบัติ HR ที่ดี

HR (Human Resources) คือ ฝ่ายทรัพยากรบุคคลหรือฝ่ายบุคคล ทำหน้าที่ดูแลพนักงานตลอดวงจรการทำงาน ตั้งแต่สรรหา ว่าจ้าง จ่ายค่าจ้าง พัฒนา ประเมินผล ไปจนถึงพ้นสภาพ และดูแลให้บริษัทปฏิบัติตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ค่ากลางที่ใช้อ้างอิงกันคือ HR 1.4 คนต่อพนักงาน 100 คน

 

ตัวอย่าง : บริษัทพนักงาน 250 คน ควรมี HR ประมาณ 250 × 1.4 ÷ 100 = 3.5 คน หรือ HR 1 คนดูแลพนักงานเฉลี่ยประมาณ 100 ÷ 1.4 = 71 คน

 

HR คืออะไร ย่อมาจากอะไร

HR ย่อมาจาก Human Resources แปลว่า ทรัพยากรบุคคล ในองค์กรใช้เรียกทั้ง ฝ่ายบุคคล และ คนที่ทำงานในฝ่ายนี้ เช่น "ส่งใบลาให้ HR"

 

บทบาทของ HR มี 3 ส่วนหลัก ได้แก่

• ดูแลคน ตั้งแต่หาคนเข้า ดูแลระหว่างทำงาน จนถึงวันที่พนักงานลาออกหรือเกษียณ
• เชื่อมระหว่างพนักงานกับฝ่ายบริหาร เป็นตัวกลางเมื่อแผนกต่าง ๆ มีปัญหาเรื่องคนหรือเรื่องงาน และช่วยหาข้อยุติ
• ดูแลให้ถูกกฎหมาย ทั้งกฎหมายแรงงาน ประกันสังคม ภาษีเงินได้ และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงาน

 

HR สำคัญกับทุกองค์กร โดยเฉพาะบริษัทขนาดกลางขึ้นไปที่มีพนักงานหลายแผนก เพราะงานด้านคนมีทั้งปริมาณมากและมีกำหนดเวลาตามกฎหมาย

 

หน้าที่ของ HR ต้องรับผิดชอบอะไรบ้าง ?

หน้าที่ของ HR ที่ต้องรับผิดชอบนั้นมีมากมาย โดยหน้าที่ของ HR จะมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

 

1. สรรหาทรัพยากรและจัดการแรงงาน (Recruiting and Staffing)

หน้าที่หลักของ HR คือหาคนเข้ามาทำงานในแผนกที่ต้องการ เริ่มจากกำหนด Job Description เพื่อใช้ประกาศงานในสื่อต่าง ๆ พร้อมระบุสิ่งที่ผู้สมัครจะได้รับ ขั้นนี้คือด่านแรกที่ HR ต้องคัดกรองผู้สมัครเบื้องต้นก่อนส่งให้หัวหน้าแผนกสัมภาษณ์

 

2. อบรมและพัฒนาบุคลากร (Training)

HR ต้องหาหลักสูตรอบรมเพื่อพัฒนาความสามารถของพนักงาน ทั้งทักษะที่ใช้ในงาน ทักษะสำหรับตำแหน่งที่สูงขึ้น และการพัฒนาบุคลิกภาพ เพื่อให้พนักงานทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

3. บริหารอัตราจ้างงาน (Payroll)

สำหรับ HR ระดับผู้จัดการ การบริหารอัตราจ้างคือการกำหนดงบประมาณจ้างงาน และพิจารณาว่าค่าจ้างที่ให้คุ้มค่ากับความสามารถของคนที่รับเข้ามาหรือไม่ รวมถึงร่วมตัดสินใจปรับขึ้นเงินเดือนหลังหัวหน้าแผนกประเมินผลงานแล้ว ส่วนงานประจำทุกเดือนคือคำนวณชั่วโมงทำงานและเงินเดือน หักภาษี และนำส่งประกันสังคม

 

4. แก้ปัญหาและลดความขัดแย้ง (Conflict Resolution)

HR เป็นตัวเชื่อมทุกแผนก เมื่อแผนกใดมีปัญหากับอีกแผนก พนักงานมีปัญหากันเอง หรือพนักงานคนใดทำงานไม่ได้ HR ต้องเข้าไปช่วยแก้ปัญหาและลดความขัดแย้ง โดยมีระเบียบและข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นกรอบ เพื่อให้แต่ละแผนกทำงานร่วมกันได้ราบรื่น

 

ดูหน้าที่ HR แบบละเอียด 7 ด้าน พร้อมชื่อตำแหน่งงานแต่ละด้านได้ที่ ทำความรู้จักสายงาน HR และหน้าที่หลักของ HR

 

งาน HR มีขั้นตอนอย่างไร ตั้งแต่เปิดตำแหน่งจนประเมินผล

กระบวนการบริหารงาน HR (HR Management Process Flow) มี 9 ขั้นตอน ดังนี้

1. เกิดตำแหน่งงานใหม่ — แผนกแจ้งความต้องการคน HR ตัดสินใจว่าจะสรรหาคนใหม่หรือไม่ ถ้าไม่ ให้ย้ายพนักงานเดิมมาทำตำแหน่งนั้นแล้วข้ามไปขั้นที่ 4
2. วิเคราะห์งานและเขียน Job Description กำหนดหน้าที่และคุณสมบัติของตำแหน่ง
3. จ้างพนักงานประจำ หรือจ้างผู้รับเหมา/พนักงานชั่วคราว ถ้าจ้างประจำ ให้ประกาศรับสมัครทั้งภายในและภายนอก คัดเลือก แล้วแต่งตั้งผู้ที่ผ่าน
4. ปฐมนิเทศ (Induction) แนะนำงาน ระเบียบ และเพื่อนร่วมงาน
5. ตั้งเป้าหมายและความคาดหวังในงาน
6. วิเคราะห์ความต้องการอบรม ถ้าต้องอบรม ให้วางแผนจัดอบรมรายบุคคลหรือกลุ่ม แล้วประเมินผลการอบรม
7. ติดตามผลการทำงาน ถ้ายังไม่ได้ทักษะที่ต้องการ ให้กลับไปขั้นที่ 6
8. ประเมินผลงาน ดูวิธีได้ที่ระบบประเมินผลพนักงาน
9. ทบทวนค่าตอบแทนและรางวัล แล้ววนกลับไปตั้งเป้าหมายรอบใหม่ (ขั้นที่ 5)

 

 

HR, HRM และ HRD ต่างกันอย่างไร

HR คือฝ่ายหรือคนที่ทำงานบุคคล HRM คือการบริหารคนทั้งวงจร ส่วน HRD คือส่วนหนึ่งของ HRM ที่เน้นพัฒนาความสามารถของพนักงาน

 

 

อ่านต่อ : HRM คืออะไร · HRM vs HRD ต่างกันอย่างไร

 

คุณสมบัติของ HR ที่ดี ควรมีอะไรบ้าง?

1. มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีกับทุกคนและสามารถเข้ากับคนง่าย
2. สามารถทำความเข้าใจ ให้ความช่วยเหลือ หาทางแก้ปัญหา ลดความขัดแย้งระหว่างบุคคลได้ดี
3. มีใจไม่เอนเอียง รับฟังความคิดเห็นผู้อื่นตามความเป็นจริง
4. มีความรู้ในตำแหน่งต่างๆ รอบด้าน อาจไม่ต้องเชิงลึกแต่ต้องเข้าใจในระดับนึง
5. มีความเชื่อว่าทุกคนสามารถพัฒนาตนเองได้
6. มีความรับผิดชอบในหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย

 

Tips อ่านความรู้ที่น่าสนใจเกี่ยวกับ 12 ประโยชน์ของระบบ CRM ยกระดับการบริการลูกค้า ช่วยพัฒนาองค์กร

 

FAQ : คำถามที่พบบ่อย

ถาม : HR กับฝ่ายบุคคลเหมือนกันไหม 

ตอบ : เหมือนกัน HR คือชื่อภาษาอังกฤษของฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายทรัพยากรบุคคล บางองค์กรใช้ชื่อ People Team หรือฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ แต่หน้าที่หลักคือดูแลพนักงานตั้งแต่สรรหา จ่ายค่าจ้าง พัฒนา จนถึงพ้นสภาพเหมือนกัน

 

ถาม : บริษัทเล็กจำเป็นต้องมี HR ไหม 

ตอบ : กฎหมายไม่ได้บังคับให้มีตำแหน่ง HR แต่เมื่อมีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คน นายจ้างต้องมีข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานและทะเบียนลูกจ้างตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 108 และ 112 รวมถึงต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมให้ลูกจ้างภายใน 30 วัน บริษัทเล็กจึงมักให้เจ้าของหรือฝ่ายบัญชีทำงาน HR ควบไปก่อน

 

ถาม : อยากทำงาน HR ต้องจบสาขาอะไร

ตอบ : ไม่จำกัดสาขา ส่วนใหญ่จบด้านบริหารทรัพยากรมนุษย์ จิตวิทยา บริหารธุรกิจ นิติศาสตร์ หรือรัฐศาสตร์ สิ่งที่สำคัญกว่าคือความรู้กฎหมายแรงงาน ทักษะสื่อสาร และการใช้โปรแกรม HR หรือโปรแกรมเงินเดือน

 

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

• สรรหาบุคลากรคืออะไร ทำไม HR ควรให้ความสำคัญ
• HR Recruitment ทำหน้าที่อะไรบ้าง?