เมื่อพนักงานเกษียณอายุ HR ทำอย่างไร?

การเกษียณอายุถือเป็นการสิ้นสุดการจ้างงานตามเงื่อนไขของบริษัทหรือตามกฎหมายแรงงาน นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้พนักงานตามอายุงาน รวมถึงจัดการเอกสารและข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น Payroll และภาษีให้ถูกต้อง

 

Q : HR ต้องทำอย่างไร? เมื่อพนักงานเกษียณอายุตามกฎหมายแรงงาน

การเกษียณอายุในประเทศไทยนั้น คือ การสิ้นสุดสัญญาจ้างแรงงาน เพราะลูกจ้างมีอายุครบตามที่ตกลงไว้กับนายจ้างหรือตามที่นายจ้างกำหนดไว้ ซึ่งถือว่าเป็นการเลิกจ้างประเภทหนึ่ง ตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ซึ่งอายุในการเกษียณนั้น จะแตกต่างกันไปตามที่นายจ้างได้ตกลงกันไว้

 

โดยในภาคเอกชนส่วนมาก มักไม่มีการกำหนดอายุเกษียณที่แน่นอน (ยกเว้นบางบริษัท) ให้ลูกจ้างได้มีโอกาสทำงานต่อไปเรื่อยๆ จนกว่าจะไม่ไหว เพราะเมื่อไม่ได้กำหนดอายุเกษียณไว้ นายจ้างก็จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากเป็นธุรกิจขนาดกลางและขนาดใหญ่ มักจะมีสัญญาจ้างและส่วนใหญ่กำหนดอายุเกษียณกันที่อายุ 55 ปี แล้วที่นี้ HR ต้องทำอย่างไรบ้าง?

 

A : เมื่อการเกษียณอายุถือเป็นการเลิกจ้างแล้ว สิ่งที่ HR ต้องทำคือพิจารณาในเรื่องของการจ่ายค่าชดเชยให้กับพนักงานที่เกษียณอายุ โดยแบ่งออกเป็น 2 กรณีได้ดังนี้

 

 

กรณีที่นายจ้างกำหนดการเกษียณอายุ "ก่อนครบ 60 ปีบริบูรณ์"

ให้เป็นไปตามข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน หรือสัญญาจ้าง หรือข้อตกลงระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง

 

กรณีกำหนดการเกษียณอายุ "เกินกว่า 60 ปีบริบูรณ์ หรือไม่ได้มีการกำหนด"

ลูกจ้างมีสิทธิขอเกษียณอายุได้เมื่อมีอายุครบ 60 ปีขึ้นไป และให้มีผลเมื่อครบ 30 วันหลังการแสดงเจตนา และให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง แต่หากลูกจ้างเกษียณอายุก่อนครบ 60 ปีบริบูรณ์ นายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเลิกจ้าง

 

ค่าชดเชยเลิกจ้างกรณีเกษียณอายุ ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 

ระยะเวลาการทำงาน	ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับ
ทำงานครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี	ได้รับค่าชดเชย 30 วัน หรือ 1 เดือน
ทำงานครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี	ได้รับค่าชดเชย 90 วัน หรือ 3 เดือน
ทำงานครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี	ได้รับค่าชดเชย 180 วัน หรือ 6 เดือน
ทำงานครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี	ได้รับค่าชดเชย 240 วัน หรือ 8 เดือน
ทำงานครบ 10 ปี แต่ไม่ครบ 20 ปี	ได้รับค่าชดเชย 300 วัน หรือ 10 เดือน
ทำงานครบ 20 ปีขึ้นไป	ได้รับค่าชดเชย 400 วัน หรือประมาณ 13.33 เดือน

*ข้อมูล ณ เดือนกันยายน 2569

 

หมายเหตุ: ค่าชดเชยดังกล่าวคำนวณจาก อัตราค่าจ้างสุดท้ายของลูกจ้าง ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานฯ มาตรา 118 โดยเงื่อนไขและรายละเอียดควรตรวจสอบตามกฎหมายแรงงานฉบับปัจจุบันก่อนนำไปใช้งานจริงค่ะ

 

กฎหมายคุ้มครองแรงงานเกี่ยวกับการเกษียณอายุ

มาตรา 118/1 ที่บัญญัติเกี่ยวกับการเกษียณอายุการทำงานและการจ่ายค่าชดเชย ไว้ดังนี้ 

• มาตรา 118/1 การเกษียณอายุตามที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกันหรือตามที่นายจ้างกำหนดไว้ ให้ถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามมาตรา 118 วรรคสอง
• ในกรณีที่มิได้มีการตกลงหรือกำหนดการเกษียณอายุเอาไว้ หรือมีการตกลงหรือกำหนดการเกษียณอายุไว้เกินกว่าหกสิบปี ให้ลูกจ้างที่มีอายุครบ60ปีขึ้นไป มีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุได้ โดยให้แสดงเจตนาต่อนายจ้างและให้มีผลเมื่อครบ30วัน นับแต่วันแสดงเจตนา และให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างที่เกษียณอายุนั้นตามมาตรา 118 วรรคหนึ่ง
• มาตรา 144 นายจ้างผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัตินี้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

 

สรุป Q&A HR ทำอย่างไร? เมื่อพนักงานเกษียณอายุ

อย่างไรก็ตาม การเกษียณอายุ ไม่ว่าจะก่อน60 ปี หรือหลัง 60 ปี ก็ควรที่จะผ่านการวางแผนเกษียณอายุไว้ล่วงหน้า เพื่อให้มีเงินเพียงพอสำหรับใช้จ่ายหลังเกษียณและได้ใช้ชีวิตในวัยหลังเกษียณได้อย่างสบายใจ

 

FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเกษียณอายุ 

ถาม : บริษัทสามารถกำหนดอายุเกษียณเองได้หรือไม่?

ตอบ : บริษัทสามารถกำหนดอายุเกษียณไว้ในข้อบังคับหรือข้อตกลงขององค์กรได้ โดยควรระบุให้ชัดเจนและแจ้งให้พนักงานทราบ

 

ถาม : หากบริษัทไม่มีการกำหนดอายุเกษียณไว้ ต้องทำอย่างไร?

ตอบ: ควรตรวจสอบข้อกำหนดตามกฎหมายแรงงานและดำเนินการตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

 

ถาม : HR ควรเริ่มเตรียมข้อมูลเกษียณอายุล่วงหน้าเมื่อไร?

ตอบ: ควรเตรียมล่วงหน้าเพื่อให้มีเวลาตรวจสอบอายุงาน คำนวณสิทธิ และจัดเตรียมเอกสารที่เกี่ยวข้อง

 

บทความเกี่ยวข้องที่น่าสนใจ :

• HR ควรรู้! ตามกฎหมายแรงงาน ห้ามบังคับลูกจ้างทำโอที
• Q&A ทำงานล่วงเวลา แต่ไม่ได้โอที ผิดกฎหมายแรงงานไหม?
• กฎหมายแรงงานฉบับล่าสุด 2566 HR ต้องรู้อะไรบ้าง
• HR ต้องรู้! พนักงานลาบวชได้กี่วัน? ตามกฎหมายแรงงาน