สวัสดิการคืออะไร?
สวัสดิการหรือสวัสดิการแรงงาน คือ การดำเนินการต่างๆ ที่มีเป้าหมายเพื่อให้ลูกจ้างมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี ทั้งในด้านกายและใจ มีสุขภาพดี ปลอดภัยในการทำงาน มีความก้าวหน้า และมีความมั่นคงในชีวิต รวมถึงครอบครัวของลูกจ้างด้วย การดำเนินการเพื่อจัดสวัสดิการในสถานประกอบการนั้น กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานมีภารกิจ 3 ประการ ได้แก่:
- กำหนดและพัฒนารูปแบบการจัดสวัสดิการ
- ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการ
- ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย
สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนดมีอะไรบ้าง?
สวัสดิการภาคบังคับที่นายจ้างต้องจัดให้พนักงานทุกคนตามสิทธิขั้นต่ำของกฎหมายแรงงาน ประกอบด้วย 8 ด้านสำคัญดังนี้
-
ประกันสังคม (ม.33): นายจ้างและลูกจ้างจ่ายสมทบฝ่ายละ 5% (สูงสุดไม่เกิน 875 บาท/เดือน) โดยมีรัฐบาลร่วมจ่าย 2.75% (สูงสุด 481.25 บาท/เดือน)
-
วันหยุดพักผ่อนประจำปี: พนักงานที่ทำงานครบ 1 ปี มีสิทธิ์หยุดพักร้อนได้ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี
-
การลาป่วย: พนักงานมีสิทธิ์ลาป่วยได้ตามจริง โดยได้รับค่าจ้างระหว่างลาป่วยไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
-
การลาคลอดบุตร: พนักงานหญิงมีสิทธิ์ลาคลอดได้สูงสุด 120 วัน โดยได้รับค่าจ้างจากนายจ้างใน 60 วันแรก
-
การลากิจจำเป็น: มีสิทธิ์ลาเพื่อทำธุระอันจำเป็น โดยได้รับค่าจ้างไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี
-
วันหยุดตามประเพณี: นายจ้างต้องประกาศกำหนดวันหยุดประเพณีให้พนักงานไม่น้อยกว่า 13 วันต่อปี (รวมวันแรงงานแห่งชาติ)
-
เงินชดเชยการเลิกจ้าง: ในกรณีเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด พนักงานจะได้รับเงินชดเชยตามอายุงาน ตั้งแต่ 120 วัน ถึง 400 วัน
-
กองทุนเงินทดแทน: นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบฝ่ายเดียว เพื่อคุ้มครองพนักงานกรณีประสบอันตราย บาดเจ็บ เจ็บป่วย หรือสูญหายจากการทำงาน
สวัสดิการด้านสุขอนามัย สถานพยาบาล และการปฐมพยาบาล
นอกเหนือจากสิทธิ์การลาและเงินสมทบ กฎหมายยังบังคับให้นายจ้างต้องจัดเตรียมสิ่งอำนวยความสะดวกด้านสุขอนามัยและการรักษาพยาบาล ณ สถานที่ทำงาน โดยแบ่งเกณฑ์ตามจำนวนพนักงานดังนี้
สุขอนามัยพื้นฐาน
- น้ำดื่มสะอาด : นายจ้างต้องจัดน้ำดื่มสะอาดให้ไม่น้อยกว่าหนึ่งจุดสำหรับลูกจ้างทุก 40 คน และเพิ่มขึ้นตามอัตราส่วน ซึ่งเศษของ 40 คนนั้น หากเกิน 20 คนให้ถือเป็น 40 คน
- ห้องน้ำและห้องส้วม : นายจ้างต้องจัดห้องน้ำและห้องส้วมแยกสำหรับลูกจ้างชายและหญิง ตามจำนวนและรูปแบบที่กฎหมายกำหนด และต้องดูแลความสะอาดทุกวัน นอกจากนี้ หากมีลูกจ้างที่เป็นคนพิการ นายจ้างต้องจัดห้องน้ำและห้องส้วมแยกสำหรับคนพิการโดยเฉพาะ
สถานพยาบาลและการปฐมพยาบาล
- สถานที่ทำงานที่มีพนักงานตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ต้องจัดให้มีตู้ยาและเวชภัณฑ์ปฐมพยาบาลครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด (เช่น กรรไกร, ผ้าพันแผล, ยาลดไข้, ยาแก้แพ้, แอลกอฮอล์ ฯลฯ) ในปริมาณที่เพียงพอ
- สถานที่ทำงานที่มีพนักงานตั้งแต่ 200 คนขึ้นไป ต้องจัดให้มีเวชภัณฑ์ปฐมพยาบาลขั้นต้น ห้องรักษาพยาบาล พยาบาลประจำอย่างน้อย 1 คน และแพทย์ประจำเข้าตรวจไม่น้อยกว่า 2 ครั้ง/สัปดาห์ (รวมไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง/สัปดาห์)
- สถานที่ทำงานที่มีพนักงานตั้งแต่ 1,000 คนขึ้นไป ต้องจัดให้มีเวชภัณฑ์ปฐมพยาบาล ห้องรักษาพยาบาล พยาบาลประจำอย่างน้อย 1 คน และยานพาหนะพร้อมส่งพนักงานไปยังสถานพยาบาลได้ทันทีเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
สวัสดิการแรงงานนอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนด
สวัสดิการนอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนด หมายถึง สวัสดิการหรือผลประโยชน์เพิ่มเติมที่นายจ้างมอบให้แก่พนักงาน นอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนดไว้ โดยวัตถุประสงค์ของสวัสดิการนอกเหนือกฎหมายคือเพื่อดึงดูดและรักษาพนักงานที่มีความสามารถ สร้างขวัญกำลังใจในการทำงานให้แก่พนักงาน และส่งเสริมสุขภาพ ความเป็นอยู่ที่ดีให้แก่พนักงาน โดยสวัสดิการนอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนดแบ่งออกเป็น 6 หมวดใหญ่ ๆ ดังนี้
1. สวัสดิการที่มุ่งพัฒนาลูกจ้าง
- การส่งเสริมการศึกษาทั้งในและนอกเวลาทำงาน
- การจัดตั้งโรงเรียนในโรงงาน
- การอบรมความรู้เกี่ยวกับการทำงานทั้งในและนอกสถานที่ทำงาน
- การจัดให้มีห้องสมุด หรือมุมอ่านหนังสือเป็นต้น
2. สวัสดิการที่ช่วยเหลือในเรื่องค่าครองชีพ
- การจัดตั้งร้านค้าสวัสดิการหรือสหกรณ์ร้านค้า
- การให้เงินช่วยเหลือต่าง ๆ เช่น งานแต่งงาน งานบวช งานศพ
- การจัดชุดทำงาน
- การจัดหอพัก
- การจัดให้มีรถรับ-ส่งพนักงาน
- เงินโบนัส ค่าครองชีพ เบี้ยขยัน ค่าเข้ากะ
3. สวัสดิการที่ช่วยเหลือการออมของลูกจ้าง
- สหกรณ์ออมทรัพย์
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
4. สวัสดิการที่พัฒนาสถาบันครอบครัวของลูกจ้าง
- การจัดสถานเลี้ยงดูบุตรของลูกจ้าง
- การช่วยค่ารักษาพยาบาลบุคคลในครอบครัว
- การช่วยเหลือค่าเล่าเรียนบุตรของลูกจ้าง
- การประกันชีวิตให้กับลูกจ้าง
5. สวัสดิการที่ส่งเสริมความมั่นคงในอนาคต
- เงินบำเหน็จ
- เงินรางวัลทำงานนาน
- ให้ลูกจ้างซื้อหุ้นของบริษัท
- กองทุนฌาปนกิจ
- เงินกู้เพื่อสวัสดิการที่พักอาศัย
6. สวัสดิการนันทนาการและสุขภาพอนามัย
- การจัดทัศนศึกษา
- การแข่งขันกีฬา
- การจัดงานเลี้ยงสังสรรค์พนักงาน
- การให้ความรู้เรื่องสุขภาพอนามัย
สรุปสวัสดิการคืออะไร มีกี่ประเภท อะไรบ้าง
สวัสดิการ คือ การดำเนินการต่างๆ ที่มีเป้าหมายเพื่อให้ลูกจ้างมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี ทั้งในด้านกายและใจ มีสุขภาพดี ปลอดภัยในการทำงาน โดยสวัสดิการนั้นจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด และสวัสดิการแรงงานนอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนด
อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม:
