หลายเรื่องที่นายจ้าง “คิดว่าทำได้” จริง ๆ แล้วอาจผิดกฎหมายโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะงาน HR ที่มีรายละเอียดเยอะ ถ้าเข้าใจคลาดเคลื่อนนิดเดียว อาจกลายเป็นความเสี่ยง
กฎหมายแรงงานที่นายจ้างมักเข้าใจผิด
ข้อพิพาทแรงงานระหว่างนายจ้างและลูกจ้างที่เกิดขึ้นในที่ทำงาน หลายครั้งมีสาเหตุมาจากที่นายจ้างเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับกฎหมายแรงงานและสิทธิที่ลูกจ้างควรได้รับ แม้นายจ้างจะไม่ได้ตั้งใจทำผิด แต่หากตีความหรือปฏิบัติไม่ถูกต้อง ก็อาจเสี่ยงต่อการทำผิดกฎหมายแรงงานและเกิดปัญหาข้อพิพาทตามมาได้
5 เรื่องเข้าใจผิดที่นายจ้างคิดว่าทำได้ แต่เสี่ยงทำผิดกฎหมายแรงงานโดยไม่รู้ตัว
เรื่องที่นายจ้างมักเข้าใจผิด “คิดว่าทำได้” ไม่ผิดกฎหมาย ที่เจอได้บ่อย ๆ ในที่ทำงาน แต่ความจริงแล้วตามกฎหมายถือว่าทำไม่ได้ ได้แก่
1. ขอความร่วมมือช่วยทำ OT ฟรี
ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 61 ไม่สามารถให้ลูกจ้างทำงานล่วงเวลาโดยไม่จ่ายค่าตอบแทนได้ นายจ้างไม่มีสิทธิ์อ้างว่าลูกจ้างยินยอม หรือขอความร่วมมือได้ หากลูกจ้างทำงานล่วงเวลาต้องจ่ายตามอัตราที่กฎหมายกำหนด
Tips: อ่านบทความเกี่ยวกับการคำนวณโอทีเพิ่มเติมได้ที่ >>> วิธีคิดโอทีรายวันและรายเดือน ตามกฎกระทรวงแรงงาน
2. ช่วงทดลองงานลูกจ้างไม่มีสิทธิลา
ในกฎหมายไม่ได้มีระบุแยกว่าเป็นลูกจ้างที่ผ่านงานหรือทดลองงาน ดังนั้น เริ่มงานวันแรกก็ถือว่าได้รับสิทธิเหมือนพนักงานทั่วไป ไม่เว้นแม้แต่สิทธิการลาป่วย หรือลากิจ
3. ลาป่วย ต้องหักเงินหากไม่มีใบรับรองแพทย์
ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 32 ลูกจ้างมีสิทธิลาได้เท่าที่ป่วยจริง นายจ้างไม่มีสิทธิหักเงินลูกจ้าง เว้นแต่ ลูกจ้างลาป่วยเกิน 3 วันทำงานติดต่อกัน ตามกฎหมายระบุว่านายจ้างสามารถขอใบรับรองแพทย์ได้
Tips: อ่านบทความเกี่ยวกับลาป่วยไม่มีใบรับรองแพทย์เพิ่มเติมได้ที่ >>> ลาป่วยกี่วัน ต้องมีใบรับรองแพทย์ นายจ้างหักเงินได้ไหม?
4. ไม่ต้องขึ้นประกันสังคมให้พนักงานช่วงทดลองงาน
ตาม พ.ร.บ. ประกันสังคม พ.ศ. 2533 มาตรา 34 หากกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป และลูกจ้างมีสถานะเป็น “ลูกจ้างตามกฎหมาย” นายจ้างมีหน้าที่ต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วัน นับจากวันที่เริ่มจ้างงาน ไม่ว่าพนักงานจะอยู่ในช่วงทดลองงานหรือไม่ก็ตาม
Tips: อ่านบทความเกี่ยวกับจ่ายประกันสังคมช่วงทดลองงานเพิ่มเติมได้ที่ >>> นายจ้างไม่จ่ายประกันสังคมให้ลูกจ้างช่วงทดลองงานได้ไหม?
5. สามารถเลิกจ้างลูกจ้างได้ทันที
ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 17 และ มาตรา 118 เลิกจ้างกะทันหัน ไม่แจ้งล่วงหน้า ไม่จ่ายค่าชดเลย เข้าข่ายเลิกจ้างไม่เป็นธรรมผิดกฎหมาย ดังนั้น นายจ้างต้องเลิกจ้างอย่างถูกต้องโดยการบอกกล่าวล่วงหน้า และจ่ายเงินชดเชยเลิกจ้างให้กับลูกจ้างที่ทำงานเกิน 120 วันทุกคน
สิทธิพื้นฐานที่พนักงานต้องได้รับ มีอะไรบ้าง?
- ค่าจ้างและค่าล่วงเวลา : ทำงานไม่เกิน 8 ชั่วโมง/วัน หรือไม่เกิน 48 ชั่วโมง/สัปดาห์ (งานอันตรายไม่เกิน 7 ชั่วโมง/วัน หรือ 42 ชั่วโมง/สัปดาห์) และต้องมีเวลาพักติดต่อกันไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน หลังจากทำงานมาแล้วไม่เกิน 5 ชั่วโมง
- วันหยุดและวันลา : วันหยุดประจำสัปดาห์ไม่น้อยกว่า 1 วัน/สัปดาห์ โดยมีระยะห่างกันไม่เกิน 6 วัน, วันหยุดตามประเพณีไม่น้อยกว่า 13 วัน/ปี (รวมวันแรงงานแห่งชาติ), วันหยุดพักผ่อนประจำปี (พักร้อน) ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงาน/ปี สำหรับลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันมาครบ 1 ปี
- ประกันสังคม : นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบประกันสังคมให้ลูกจ้าง ภายใน 30 วัน นับตั้งแต่วันที่เริ่มงานวันแรก
Tips: อ่านบทความเพิ่มเติม >>> สรุปครบ! กฎหมายแรงงานอัปเดตล่าสุด 2568 มีอะไรที่ต้องรู้บ้าง
สรุป 5 เรื่องเข้าใจผิดที่นายจ้างคิดว่าทำได้ แต่ผิดกฎหมายแรงงาน
นายจ้างไม่สามารถให้ลูกจ้างทำ OT โดยไม่จ่ายค่าตอบแทนได้ ไม่สามารถหักเงินลูกจ้างเมื่อลาป่วยไม่มีใบรับรองแพทย์ได้ ไม่สามารถเลิกจ้างกะทันหันโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้ เนื่องจากการกระทำเหล่านี้ขัดต่อ พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน และต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมให้ลูกจ้างตั้งแต่วันแรกที่มาทำงาน ไม่เว้นแม้แต่ช่วงทดลองงาน
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกฎหมายแรงงาน
ถาม : เลิกจ้างพนักงานทดลองงานต้องจ่ายค่าชดเชยไหม?
ตอบ : หากทำงานยังไม่ครบ 120 วัน ยังไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน แต่ยังอาจมีสิทธิได้รับค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าขี้นอยู่กับนโยบายของบริษัท
ถาม : ลูกจ้างสามารถลาพักร้อนได้กี่วัน ต้องทำงานนานเท่าไหร่ถึงจะได้สิทธิ
ตอบ : ลูกจ้างมีสิทธิลาพักร้อนอย่างน้อย 6 วันทำงานต่อปี เมื่อลูกจ้างทำงานครบ 1 ปี
ถาม : เงินชดเชยเลิกจ้างคำนวณยังไง?
ตอบ : ค่าชดเชยคำนวณจากระยะเวลาการทำงาน เช่น ทำงานไม่เกิน 120 จะไม่ได้รับค่าชดเชย หากทำงานเกิน 1 ปี จะได้รับค่าชดเชย 90 วัน เป็นต้น อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับการคำนวณค่าชดเชยเลิกจ้าง >>> Q&A เลิกจ้างพนักงาน ต้องจ่ายเงินชดเชยเท่าไร? ตามกฎหมายแรงงาน
ถาม : นายจ้างสามารถสั่งให้ลูกจ้างมาทำงานวันหยุดนักขัตฤกษ์ได้ไหม?
ตอบ : ได้ค่ะ หากนายจ้างและลูกจ้างตกลงกัน ซึ่งนายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้ลูกจ้างรายเดือนเพิ่มอีก 1 เท่าของค่าจ้างปกติ และจ่ายลูกจ้างรายวัน 2 เท่าของค้าจ้างปกติ อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับค่าจ้างวันหยุด >>> ตามกฎหมายแรงงาน ลูกจ้างแต่ละประเภทได้รับค่าจ้างในวันหยุดไหม?
ถาม : ลูกจ้างสามารถทำงานในสถานที่เสี่ยงอันตรายได้หรือไม่?
ตอบ : ได้ค่ะ หากนายจ้างจัดให้มีมาตรการความปลอดภัยและลูกจ้างยินยอม อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับกฎหมายความปลอดภัยในการทำงานได้ที่ >>> กฎหมายความปลอดภัยในการทำงาน มีอะไรบ้างที่นายจ้างต้องรู้?
อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
